Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Digibeet Poetin negeerde het internet, maar nu zit Rusland China op de hielen

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

In de Moskouse metro botste ik laatst op tegen een nieuwigheid: een poortje waar je met gezichtscontrole een kaartje koopt. Pay-by-Face, door de Moskouse autoriteiten vol trots gepresenteerd als een technologische doorbraak, en ook nog eens nuttig in de strijd tegen covid.

Het werkt heel simpel: bankgegevens en pasfoto downloaden op de metro-app, naar een schermpje kijken en doorlopen. Een uitkomst voor de ruim zeven miljoen Moskovieten die dagelijks gebruikmaken van de metro.

Maar critici denken daar anders over. Zo’n 200.000 camera’s houden de Moskovieten nu al in de gaten. Om de veiligheid van onze burgers te garanderen, stelt de overheid. Maar die camera’s zijn ook erg handig bij een opstand.

Toen duizenden Moskovieten na de arrestatie van oppositieleider Navalny de straat opgingen, greep de oproerpolitie tot ieders verbazing niet in. Was het een teken van versoepeling? Nou nee. In de dagen en weken erna werden honderden demonstranten alsnog van hun bed gelicht. Allemaal opgespoord via beveiligingscamera’s.

Privacybescherming bestaat nauwelijks – of beter: niet. De geheime dienst FSB heeft toegang tot alle bestanden, voor de poortjes in de metro geldt dat ook. Met de data van het metrogebruik is het doen en laten van vrijwel elke Moskoviet te traceren.

Rusland is hard op weg China te achterhalen. Rondom het nu nog vrije Russische internet is al een muur gebouwd. Het wachten is op het weren van Google en YouTube, zodat een geheel gecontroleerd Russisch internet ontstaat.

“Jarenlang had Poetin, zelf digibeet, geen belangstelling voor het internet en was het daardoor een vrijplaats voor journalisten,” vertelde hoofdredacteur Galina Timtsjenko deze week in de Rode Hoed. “Maar nu is ons de oorlog verklaard.” Haar website Meduza opereert vanuit Litouwen, Timtsjenko is bang dat het niet lang duurt voordat sites als Meduza worden geblokkeerd.

Het is op z’n minst ironisch dat een voormalige internetpionier de stuwende kracht is achter het Russische ‘techno-autoritarisme’. Zijn naam is Michail Misjoestin, de premier van Rusland.

Zijn droom is een overheidsapparaat dat aan de hand van realtime dataflows, kunstmatige intelligentie, gezichtsherkenning en controle over het internet een efficiënte en gestroomlijnde samenleving aanstuurt. Misjoestin is de perfecte technocraat.

De belastingdienst heeft hij al volledig hervormd en online gebracht. Elk bonnetje uit elke kassa in Rusland gaat realtime naar een enorm datacentrum in Moskou, waar bankrekeningen gekoppeld zijn aan die bonnetjes en ambtenaren met de druk op een knop kunnen zien wie waar een cappuccino dronk.

Met zijn technorevolutie wil Misjoestin corruptie tegengaan en transparantie bevorderen. Dat is vast goed bedoeld, maar een loket verderop, bij de FSB of het Kremlin, gebruiken ze al die data om de Russische technodictatuur vorm te geven.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden