Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

Die zalf van ‘Dr. Vogel’? Je kunt je kind ook met smeerkaas inwrijven

PlusMarcel Levi

Wat laten veel mensen zich toch willens en wetens besodemieteren door Tibetaanse kruidenmannetjes, oorschelpmagnetiseurs of orthomoleculaire kwakzalvers, die beweren dat elk ongemakje in het leven door enge schimmels wordt veroorzaakt. Of die mensen wijsmaken dat fluisteren tegen tuinslakken of zwemmen met orka’s een ontspoorde stofwisseling weer op het juiste pad brengen. Het kan meestal niet veel kwaad en er is geen bezwaar tegen een fijn gevoel als gezondheidsillusionisten je geld uit de zak hebben geklopt. Veel van de beleefde positieve effecten berusten waarschijnlijk op hoop of verwachting, trouwens niet heel anders dan het aanzienlijke placebo-effect van veel reguliere geneesmiddelen.

Sommige producenten van dit soort middeltjes maken het wel erg bont. Zo maakt ‘Dr. Vogel’ reclame met zalf tegen blauwe plekken bij kinderen. Kinderen maken weleens een buiteling en kunnen daarbij een bloeduitstorting oplopen, een onderhuidse ophoping van een beetje blauw, dat wil zeggen zuurstof­arm bloed. Volkomen onschuldig en gaat vanzelf weer over. Vogel denkt de helpende hand te bieden door die arme koters drie keer per dag in te smeren met een prijzig zalfje (waarbij het geadviseerde stevig inmasseren wellicht verantwoordelijk is voor het hele effect, als dat er al is). Je kunt je kind ook met smeerkaas inwrijven voor eenzelfde werkzaamheid, net zo goed en stukken goedkoper.

Die Vogel was trouwens helemaal geen dokter, noch in de geneeskunde noch in enige andere wetenschap. Hoewel soms wordt gezegd dat deze commerciële kruidenmenger een eredoctoraat in de botanie heeft behaald in Californië, is hierover bij de universiteiten daar niks bekend. De pesudo-dokterstitel is natuurlijk wel handig om mensen te overtuigen van de medische werking en heilzame kwaliteit van je producten.

Ook andere kruidenpillen­draaiers bedienen zich zonder enig diploma van de dokterstitel, zoals Dr Jacob’s met zijn ontzurende tabletten die goed zijn voor alles en nog wat en vooral zorgen voor normale neurotransmissie tussen cellen met oxidatieve stress. Als je dergelijke onzin opschrijft bij je eerstejaars examen geneeskunde kun je de dokterstitel inderdaad wel vergeten.

Een andere gezondheidsalchemist achter het preparaat Montalin tegen spierpijn en migraine heeft een nog slimmere strategie. Wetende dat het kruidenmengseltje uit Indonesië toch niks doet, voegt ze er stiekem paracetamol en meloxicam (een soort ibuprofen) aan toe.

Naar schatting gebruiken miljoenen Nederlanders dit soort middeltjes en voedingssupplementen en geven we er samen jaarlijks een kleine miljard euro aan uit. Vooral om de gezondheid te stimuleren of misschien geloven we stiekem hiermee een ongezonde leefstijl te compenseren. Uiteindelijk moet iedereen natuurlijk zelf bepalen waar je geld aan verspilt, maar er zijn vast nuttiger bestemmingen.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden