Marcel LeviBeeld Artur Krynicki

Die wiskundigen hebben nog nooit een coronapatiënt gezien

PlusMarcel Levi

Je zou je kunnen voorstellen dat er flink wat paniek ontstond in Londen toen het gezaghebbende Amerikaanse Institute for Health Metrics and Evaluation afgelopen week een model publiceerde waaruit bleek dat het coronavirus in het Verenigd Koninkrijk bijna 70.000 doden zou veroorzaken, en een tekort van duizenden ic-bedden.

Maar er was nauwelijks enige reactie. Dat komt wellicht omdat bijna gelijktijdig het Centre for Infectious Disease Modelling van de Wereldgezondheidsorganisatie had uitgerekend dat de epidemie in Engeland minder ernstig zou verlopen dan eerder werd aangenomen. Een dag eerder had het model van het ook al zo gezaghebbende Pierre Louis Institute in Parijs voorspeld dat niet ic maar capaciteit elders de grote bottleneck zou worden. Om maar niet te spreken van de modellen van de prestigieuze London School for Hygiene and Tropical Medicine of van de befaamde rekenkundigen van het Nederlandse RIVM, die ook weer geheel andere uitkomsten lieten zien.

De enige – tamelijk ontluisterende – conclusie die getrokken kan worden is dat alle modellen elkaar tegenspreken en het tot nu toe allemaal mis hebben. Alle scenario’s van de wiskundigen, of ze nu rampspoed voorspellen of zeer optimistisch zijn, komen waar ook ter wereld niet uit. Dus zo langzamerhand kunnen de glazen bollen van de model­makers met een kristalletje zout genomen worden.

De voorspellingen van de modelmakers zijn ook lekker makkelijk. Je hoort ze nooit zeggen dat ze het eerder totaal mis hadden. Welnee, ze passen gewoon hun modelletje een beetje aan en presenteren het opnieuw als de absolute waarheid over de toekomst.

Er zijn verschillende redenen waarom al die modellen niet werken. In de eerste plaats worden ze allemaal op een bureaustoel en achter een computerscherm geconstrueerd. Geen van die modelmakers heeft ooit een coronaviruspatiënt of een intensive care gezien.

De wiskundigen gebruiken voor hun modellen allemaal aannames die in veel gevallen ver afstaan van de werkelijkheid. Zo denken alle modellen dat één geïnfecteerd persoon een vast aantal anderen infecteert, maar we weten zo langzamerhand wel dat dit onjuist is en dat sommige virusdragers heel veel anderen ziek maken, terwijl anderen niemand infecteren. Daar kan je computer lekker op crashen.

Ook zijn de aannames over het aantal sociale interacties van mensen gebaseerd op verouderde gegevens en zijn er belangrijke internationale verschillen, ook in gezinssamenstelling, die nauwelijks in de modellen worden verdisconteerd. Ten slotte reageren onze samenlevingen op de echte getallen van de epidemie en dat heeft weer een sterk effect op de werkelijke uitkomst van de voorspellingen, die dus altijd achter de feiten aan hollen.

Al die modellen zijn prachtig maar ze zijn ongeveer net zo betrouwbaar als een combinatie van astrologie, wichelroede­lopen en Klazien uit Zalk. 

Marcel Levi is CEO van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden