Opinie

‘Die gruwelijke martelkamer past prima in de polder’

Verbolgen over de martelkamers van ­criminelen die deze week zijn aangetroffen? Als het aan Yarin Eski ligt, moeten we ­kritisch naar onszelf kijken. ‘We staan bekend om onze mensonterende praktijken.’

De ontdekte martelkamer in een zeecontainer, geluidsdicht en voorzien van een tandartsstoel met boeien.Beeld Reuters

Deze week was er geen tekort aan media-aandacht voor de ontdekte martelkamer. Door een groot onderzoek van het Landelijk Parket van het Openbaar Ministerie is met veel ophef gekeken naar hoe de onderwereld in Nederland gebruikmaakt van zeecontainers, omgebouwd tot cellen en een martelkamer.

De zeecontainercellen waren op professionele wijze geïsoleerd, met handboeien op het plafond, boeien op de vloer en een toiletje. Mensen die erin gevangen zaten, konden vanuit de hoek met een camera in de gaten worden gehouden. In de kamer zouden verschillende mensen ­onderworpen zijn aan marteling, zodat de ­gewenste medewerking werd verkregen. Een breed scala aan tuingereedschap werd aan­getroffen, zoals een snoeischaar, een takkenschaar, takkenzaag, maar ook scalpels, tangen, extra handboeien, vingerboeien en tape. Verder lag er nog een arsenaal aan (vuur)wapens en bivakmutsen.

Jongeren als kindsoldaten

Het OM vond de ontdekking ‘ijskoud en ronduit schokkend’. ‘Gruwelijk’, ‘walging’ en ‘misselijkmakend’ waren andere toeschrijvingen op sociale media. De duiding van de martelkamer en het gereedschap laat zien dat niet alleen de handhavende partijen, zoals politie en justitie, in ons land geshockeerd zijn, maar ook dat men maatschappijbreed stupéfait is ten aanzien van de zware, gewelddadige, georganiseerde criminaliteit ‘in de polder’.

De afgelopen jaren intensiveert de drugsgerelateerde criminaliteit. Jongeren die als kind­soldaten worden ingezet om kroongetuigen en zelfs hun advocaten (denk aan Derk Wiersum) in koelen bloede om te leggen. Granaten die als kruimels worden achtergelaten bij de voordeur. Drive-byshootings met een regen aan kogels en gemaskerde figuren die met AK-47’s een school inlopen om een jongen van negentien te liquideren, waarbij willekeurige, onschuldige slachtoffers vallen. Het leidt allemaal tot een dodelijk spoor van vernieling dat ons vreemd is. Of, ja, ons kennelijk bevreemdt.

Beestachtige praktijken

Ik zeg ‘kennelijk’, want hoe komt het eigenlijk dat wij nuchtere Nederlanders zo verbouwereerd zijn? We staan bekend om onze handelsmentaliteit, die het vaak wint van onze humaniteit. Van mensonterende praktijken door de VOC in de ‘Gouden Eeuw’ tot aan mislukkende milieuvriendelijkheid ten tijde van Greta Thunberg. Zodra het geldelijk gewin gebaat is bij een kille, economische it’s not personal, it’s just business-aanpak, kan ineens veel. Dan halen we de druk van de ketel en leggen mensenrechten en ecologische progressiviteit het vaak af tegen de pegels. Dan laten we de teugels van inter­nationale afspraken weer wat meer vieren.

Ofwel, die ‘beestachtige praktijken’ door de georganiseerde criminaliteit, vol met martelingen en keiharde afrekeningen om maar die zwarte markt te laten draaien, komen voort uit dezelfde nuchtere handelsmentaliteit als die waar we onszelf zo mee op de borst kloppen. ­Illegale handelsmentaliteit, weliswaar. Inderdaad: het ‘gunstige handelsklimaat’, dat zo ­belangrijk is voor ons en grotendeels onze ­moraal inkadert, trekt precies ook die groepen aan die zich daarin thuis voelen. Zo ook de ­georganiseerde criminaliteit.

Breaking Bad

Kortom, soort zoekt soort. Indien wij korte ­metten willen maken met criminele praktijken in Nederland, die veel weghebben van spectaculaire misdaadseries als Narcos of Breaking Bad, dan zouden wij eerst eens mogen beginnen met het erkennen van de spectaculaire ­criminele rillingen – die ik althans krijg – van het ijskoude neoliberale marktdenken dat ten grondslag ligt aan een veel grotere, maatschappelijke marteling, die zich uit in extreme ­politieke polarisering, sociale ongelijkheid en natuurvernietiging.

En misschien dat mijn relaas hier wat pijnlijk kan overkomen, maar goh: it’s nothing ­personal, it’s just business.

Yarin Eski. Docent Bestuurskunde VU. Zijn onderzoek focust op ondermijning, georganiseerde criminaliteit, corruptie, wapenhandel, (maritieme) veiligheid en genocide.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden