Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Den Haag zet zich alleen in voor grote bedrijven. Hoe lang pikken we dat nog?

PlusJohan Fretz

‘Hoekstra verliest strijd: topman Air France-KLM krijgt zijn bonus.’ De demissionair minister van Financiën had gezegd dat hij bonussen voor de top van de luchtvaartgigant in deze tijd van enorme staatssteun niet gepast vond.

Terecht. Maar daar hebben ze in Parijs lak aan, dat wil zeggen: de aandeelhouders. Nederland is sinds de crisis nog maar voor 9,3 procent eigenaar van Air France-KLM en heeft niet veel meer te zeggen. Mits de financiële, duurzame en andere doelen worden bereikt, krijgt topman Ben Smith in 2023 dus ‘gewoon’ een aandelenpakket ter waarde van 2 miljoen euro.

Eerdere verzoeken om uit ethisch besef af te zien van een bonus werden ook al genegeerd, wat betreft de meerderheid van de aandeelhouders omdat Smith nu eenmaal recht had op zijn beloning. Met ‘recht hebben op’ wordt in aandeelhouderskringen doorgaans bedoeld dat het nu eenmaal contractueel zo is vastgelegd of marktconform is. In de spiegel kijken en je afvragen of het gepast is, ach: waarom zouden ze?

Als je hoog boven de wolken zweeft, heb je op zeker moment geen besef meer van hoe het er op de grond aan toegaat. Het is een aandoening die je vaak aantreft in de top van het bedrijfsleven. Maar ondertussen wordt het publieke vertrouwen in overheidsbestedingen wel ondermijnd. Terwijl veel Nederlandse bedrijven, werknemers en zzp’ers ook met overheidssteun amper het hoofd boven water kunnen houden, pompte het kabinet miljarden in KLM.

Het argument dat bij zulke kapitaalinjecties telkens wordt gebruikt, is dat grote bedrijven nu eenmaal zorgen voor economische groei en voor heel veel banen. Als het vestigingsklimaat verslechtert, dan zullen die bedrijven vertrekken en zal dat schade berokkenen aan onze economie en de werkloosheid vergroten.

Toen Mark Rutte aan het begin van zijn derde ambtsperiode ‘tot in zijn vezels’ voelde dat hij de dividendbelasting moest afschaffen, zonder dat te economisch te kunnen onderbouwen, werd algemeen aangenomen dat hij hiermee Unilever wilde verleiden om het hoofdkantoor in Rotterdam te vestigen.

Rutte heeft dit altijd ontkend, maar zodra duidelijk werd dat Unilever naar Londen vertrok, werd de aangekondigde maatregel ingetrokken. Topman Paul Polman gaf later overigens ruiterlijk toe dat hij het afschaffen van de dividendbelasting als harde eis had gesteld. Met andere woorden: de banen van werknemers worden feitelijk ingezet als dreigmiddel om bij overheden beleidskeuzes af te dwingen, die uiteindelijk vooral de aandeelhouders ten goede komen. Werkgelegenheid wordt schaamteloos ingezet als wisselgeld voor belastingvoordeel of staatssteun.

Ook Booking, dat van Nederland 65 miljoen staatssteun ontving, terwijl het over miljarden aan winstbuffers beschikte en na de steun alsnog overging tot een verregaande reorganisatie, gaat de top gewoon 28 miljoen aan bonussen uitkeren. Een bedrijf nota bene dat al op zoveel manieren (indirect) schade berokkent aan de economie (de prijzenexplosie op de huizenmarkt, de afroomtactieken ten aanzien van onafhankelijke hotels).

Regeringen worden dus niet alleen door grote bedrijven gechanteerd, vervolgens krijgen ze voor hun gehoorzaamheid niet eens terug wat ze wordt beloofd. Daarmee zet Den Haag zichzelf in het hemd ter meerdere glorie van de shareholder value economy. Hoe lang pikken we dit nog?

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden