Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

De ziekte van deze winter: het syndroom van Vattenfall

PlusMarcel Levi

Marcel Levi

Prominent thema bij mijn afgelopen kerstweekenddienst in het ziekenhuis was ‘Oud en Koud’. Dat wil zeggen, er was een gestage stroom ouderen die met extreem lage lichaamstemperatuur thuis op de vloer door buren of familie werden aangetroffen en meer dood dan levend naar het ziekenhuis werden gebracht.

Natuurlijk zie je vaker mensen met onderkoelingsverschijnselen op de spoedeisende hulp, maar afgelopen week duidelijk een flink stuk meer dan in voorgaande jaren. En eigenlijk hadden ze allemaal hetzelfde verhaal: ouderen met een broze gezondheid die vanwege hun matige conditie nauwelijks de deur meer uitkomen en het net redden met een beetje hulp van familie of buren en wat thuiszorg. Met een krappe en niet inflatie-bestendige AOW-uitkering en nauwelijks enige financiële ruimte.

En dus met als nieuw item dit jaar: dappere pogingen de verwarming uit te laten omdat ze zijn overvallen door hoge energierekeningen, enorme opslagen op hun voorschotbedragen en angstaanjagende verhalen over astronomische gasnota’s die hen te wachten staan.

En behalve dat ze het dus voortdurend koud hebben, raken ze als het even tegenzit door een simpele luchtweginfectie of blaasontsteking in de problemen. Ze vallen als het ware in het ijskoude wak van sociale onrechtvaardigheid en worden in het beste geval nog net op tijd in hun huis met een thermostaat op 12 graden gevonden en door de ambulance afgeleverd in het ziekenhuis met levensbedreigend lage lichaamstemperatuur. Ziehier in een notendop een nieuwe ziekte, het syndroom van Vattenfall.

In het steenrijke maar o zo neoliberale Nederland vinden we het kennelijk doodnormaal dat ouderen in een ijskoud huis op de vloer gevonden kunnen worden. Over de schrijnende tegenstelling tussen onderkoelde bejaarden en energiemaatschappijen die er meer dan warmpjes bijzitten, zal ik het maar niet hebben.

Het probleem gaat trouwens verder dan hoge energiekosten. De waanzinnige druk om maar werkelijk iedereen thuis te laten wonen, gepaard gaande met een steeds verdergaande afbouw van verpleeg- en verzorgingstehuizen vraagt inmiddels een enorme tol.

Natuurlijk vinden veel mensen het fijn zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven, maar er is een groeiende groep ouderen voor wie dit een brug te ver gaat. Bij tachtigplussers met fragiele gezondheid en verminderde mobiliteit leidt het maar al te vaak tot extreme eenzaamheid met daardoor versnelde mentale achteruitgang, psychische problemen en alleen al daardoor een verdere toename van lichamelijke klachten.

Wat is er zo verkeerd aan een plek waar je laagdrempelig om een helpende hand kunt vragen en wat gezelligheid en aanspraak kunt hebben van medebewoners? Maar onze regering gaat vooral om financiële redenen fanatiek verder met het afbouwen van capaciteit van tijdelijke en langdurige verzorging buiten de deur. Hoe kun je als ministers volledig voorbijgaan aan noodkreten van wanhopige huisartsen en overbelaste mantelzorgende families? Dat kun je alleen als je ijs- en ijskoud bent.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden