PlusColumn

De wereld is dezelfde wereld niet meer nu zij er niet meer op rondloopt

Gijs GroentemanBeeld Linda Stulic

Als Harry Mulisch naar een oude ­foto van zichzelf keek, vroeg hij zich af of je wel kon stellen dat hij naar een foto van zichzelf keek: al zijn cellen waren sinds de foto was gemaakt al meerdere keren vervangen, dus eigenlijk was hij allang een ander wezen geworden. En toch, hij bleef altijd Harry Mulisch.

Deze gedachte heb ik ook vaak bij de mensheid. Over honderd jaar zullen we allemaal dood zijn, geen van de mensen die je nu om je heen ziet zal er nog zijn, op een enkele baby met een hoge levensverwachting na. ­Iedereen is vervangen, en toch hebben we nog steeds te maken met dezelfde wereld.

Woensdag zag ik Sophie Hilbrand nog op tv praten over internetfilmpjes waarin mensen te kakken werden gezet. "Vernedering is van alle tijden," zei een deskundige in de studio. "Zijn we dan níets beschááfder geworden?!" riep Sophie Hilbrand uit.

Nee Sophie, we zijn niets beschaafder geworden, we blijven even slecht, generatie na generatie.

En tóch lijkt er soms wat te veranderen. Af en toe gaat er ­iemand dood waardoor je het gevoel hebt dat de wereld ineens anders is geworden. Zal wel een volstrekt particulier gevoel zijn, maar toch.

Twee jaar geleden ging David Bowie dood. Ik sprak hem niet dagelijks, maar in de maanden erna voelde ik het zo: de wereld is dezelfde wereld niet meer nu hij er niet meer op rondloopt.

Vorige week vrijdag overleed Hedda van Gennep, 88 jaar oud. Ze zei altijd dat ze mijn vader was omdat ze, in ­tegenstelling tot mijn biologische vader, bij mijn geboorte was. Ik ken haar dus al mijn hele leven, allicht dat ik het erg vind dat ze er niet meer is.

Maar ook bij haar heb ik het ­gevoel dat de wereld een slagje anders is geworden. Ze was ­iemand die met niemand te vergelijken is - een klein joods vrouwtje dat als een furie op iedereen afstormde, niet aan sociale wenselijkheid deed, soms gevoelsarm en soms extreem sentimenteel was, en op iedereen die haar heeft ontmoet een gigantische indruk moet hebben achtergelaten.

In een ver verleden was ze actrice, daarna documentairemaaksters bij de Vara, ze slechtte seksuele taboes en kwam altijd terug bij de Tweede Wereldoorlog.

Waarom voelt de wereld anders, nu zij dood is? Omdat ze een gigantische persoonlijkheid was, en ook omdat de tijd aanbreekt waarin de Tweede Wereldoorlog niet meer in mensen bestaat, en definitief geschiedenis is geworden.

Gijs Groenteman (1974) is schrijver, presentator en journalist. Wekelijks schrijft hij voor Het Parool een column over Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden