Theodor HolmanBeeld Artur Krynicki

De wanhoop van Arie den Dekker moet onmetelijk groot zijn geweest

PlusTheodor Holman

De wanhoop van Arie den Dekker, de man die zichzelf in Oss in brand stak, moet onmetelijk groot zijn geweest. Hij voelde zich door alles en iedereen in de steek gelaten, hij werd door niemand serieus genomen, al beweerde de overheid het tegendeel.

In 1969 stak de 21- jarige Jan Palach zichzelf in brand, in Praag. Hij deed dat uit protest tegen de bezetting van Tsjecho-Slowakije door het Rode Leger. Hij kon er niet tegen dat er censuur was en dat de democratie werd gesmoord die bloeide in de Praagse Lente.

De indruk die Palachs daad op mij (toen 16 jaar) maakte was groot, ook omdat ik meende dat hier iets niet in de haak was.

Ik was woedend op hem en de Russen. Zijn dramatische zelfmoord vond ik ‘geen steekhoudend argument’.

Tijdens een ‘vergadering’ vonden mijn kameraden dat een weerzinwekkende opvatting. Ik had geen oog voor de totale wanhoop van het Tsjechische volk. Palach bracht een offer. In een goede strijd moest van tijd tot tijd een offer worden gebracht. (Nu ik dit schrijf herinner ik me dat terzelfder tijd nog een student zichzelf in brand had gestoken, maar diens naam ben ik vergeten.)

Ik heb daar toen nogal mee gezeten. Daarmee bedoel ik dat ik wel begreep dat er offers werden gevraagd – mijn vader sprak ook altijd over lieden die in de oorlog offers hadden gebracht – maar ik wist eveneens dat ikzelf nooit zo ver zou gaan. Liever knielende te leven dan brandende te sterven, terwijl mijn familie verschillende voorbeelden kende van mensen die wel moedig waren geweest.

Nog steeds ben ik er niet uit.

Wie zich offert en zichzelf in brand steekt, zegt eigenlijk tegen zijn vijand: ‘Jij bent schuldig aan mijn dood. Je hebt mij hiertoe gedreven. Misschien besef je dat nu.’

Een overheid kan domme, inhumane besluiten hebben genomen waardoor Arie zich gestraft voelde, maar de rechtvaardiging van zijn daad kan nooit meer, voor hem, worden vastgesteld.

Ongetwijfeld heeft de overheid geblunderd. Arie voelde zich behandeld als stront en overgoot zich al eens met een emmer stront in het gemeentehuis.

Het tekent een diep-, diepmenselijk drama. Hij zal zijn gram nu niet kunnen halen.

Hij heeft zichzelf een veel te zware straf opgelegd om anderen te straffen. Dat steekt. Niemand kan meer iets voor hem doen. Dat steekt ook! Had hij maar meegemaakt hoe de mensen over hem dachten.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden