Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

De VVD parasiteert uitsluitend op het rechtvaardigheidsgevoel van anderen

PlusJohan Fretz

Johan Fretz

Natuurlijk begon de VVD een week voor de verkiezingen over uitgeprocedeerde asielzoekers die de plekken van ‘echte vluchtelingen’ bezet zouden houden. Zelf zijn ze er al jaren druk mee bezig om van elke echte vluchteling een uitgeprocedeerde asielzoeker te maken, een beetje zoals ze er ook al jaren mee bezig zijn om elke echte huizenzoeker te veranderen in iemand die de stad uit vlucht. (Hun paradepaardje ‘opvang in de eigen regio’ geldt niet voor mensen die geen duizenden euro’s huur kunnen neertellen voor een krappe etage die op uitnodiging van VVD’er Stef Blok is opgekocht door de Amerikaanse vastgoedgigant Blackstone.)

Over de bereidheid van de VVD om zich met glasharde, kwaadaardige, en eenvoudig verifieerbare leugens op te werpen als het morele kompas der natie, kunnen elke week kolommen worden volgeschreven en dat gebeurt dan ook. Maar inmiddels is het cynisme van de partij zó schaamteloos, dat ik ze ervan verdenk dat ze onze woede en verontwaardiging enkel oproepen om die als brandstof te gebruiken om hun destructieve, zielloze politiek aan de man te brengen. Ze parasiteren uitsluitend op het rechtvaardigheidsgevoel van anderen, zoals de koning van een trollenleger niets is zonder de hevige ontzetting die zijn acties oproepen.

Nee, laten we ons liever richten op de pijnlijke waarheid achter de VVD-slogan over ‘echte vluchtelingen’. De massale uitingen van barmhartigheid en vrijgevigheid richting Oekraïne en haar oorlogsvluchtelingen verlichten onze harten. Eigenlijk heeft niemand er zin in erop te wijzen dat die gulheid ook een ongemakkelijke kant heeft. Maar die kant is er wel. Want waar waren die diep gevoelde tekenen van medemenselijkheid tijdens de Syriëoorlog of recenter, bij de inhumane toestand in Afghanistan?

Persoonlijk voel ik er weinig voor met het vingertje te wijzen naar de tegenstrijdigheden van onze impulsen, omdat die tegenstrijdigheden de kern vormen van de menselijke aard. De waarheid is nu eenmaal dat de mens zich het makkelijkst identificeert met degenen die het meest op hem lijken. Men moet bovendien niet vergeten dat de heropleving van oorlog in Europa, zo dichtbij, door de associatie met de wreedste delen van onze geschiedenis, een diep gevoel van verwantschap en urgentie oproept.

De woede zou zich dan ook niet moeten richten op de diepmenselijke primaire neiging resoluter in actie te komen voor degene in wie hij zich sneller herkent. Veel pijnlijker dan die impuls, is de achteloosheid waarmee mensen hem hardop uitspreken, als een voldongen, onveranderbaar feit. (Niet zelden zijn dit dezelfde mensen die zichzelf in andere maatschappelijke discussies juist afficheren als ‘kleurenblind.’)

Maar in plaats van elkaar de maat te nemen over de ongelijke behandeling van verschillende vluchtelingen, zouden we dit zeldzame moment van collectieve barmhartigheid juist als nieuw vertrekpunt moeten nemen. Empathie kan zich namelijk wel degelijk uitbreiden voorbij gedeelde uiterlijke en culturele eigenschappen. Ook dat is de kern van het mens zijn.

Laten we dus voortbouwen op deze hartverwarmende medemenselijkheid richting Oekraïne en ons tegelijkertijd bewust worden van onze blinde vlekken, zodat we het primaire, eenkleurige tribalisme kunnen verruilen voor een universeler gevoel van verbondenheid.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft elke zaterdag een column voor Het Parool.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden