Opinie

‘De vervolging van Julian Assange is een aanval op de persvrijheid’

De kans is groot dat WikiLeaksoprichter Julian Assange wordt uitgeleverd aan de VS. Volgens SP-Tweede Kamerlid Sadet Karabulut zou iedereen die mensen­rechten en persvrijheid een warm hart toedraagt, zich er tegen moeten uitspreken.

Aanhangers van Julian Assange en journalisten wachten de oprichter van Wikileaks op terwijl hij naar de rechtszaal wordt gebracht.Beeld Getty Images

Herinnert u zich nog dat WikiLeaks in 2010 plotseling wereldberoemd werd door de publicatie van honderdduizenden documenten over de oorlogen in Irak en Afghanistan? Het betrof Amerikaanse diplomatieke stukken over allerlei oorlogsmisdaden – stukken die de verantwoordelijken liever geheim hadden gehouden. Het beeld dat uit deze documenten opdoemde stond immers haaks op de propagandaverhalen die ons dag in dag uit over beide oorlogen werden voorgehouden.

Uit de door de toenmalige inlichtingenofficier Chelsea Manning aan WikiLeaks gelekte stukken bleek onder meer dat de VS verantwoordelijk was voor de moord op een aantal journalisten van persbureau Reuters. Daarvan getuigt de schokkende video Collateral Murder, die een aanval met een helikopter op burgers in Irak toont, op klaarlichte dag. Ook bleek eruit dat maar liefst 15.000 burgerdoden door de VS in Irak werden verzwegen, dat marteling op grote schaal plaatsvond en dat de Amerikaanse regering daar niet tegen optrad.

Verzwegen slachtoffers

De onthullingen van WikiLeaks waren ook aanleiding voor een stevige discussie in Nederland. Uit de onthullingen bleek namelijk ook dat het Kabinet-Balkenende IV in 2007 herhaaldelijk had gezwegen over slachtoffers in Afghanistan. In maart 2007 zouden bij een helikopteraanval burgers zijn gedood door Nederlandse militairen, maar de Tweede Kamer werd daar niet over geïnformeerd. Wel staat in het geheime document hierover dat onze regering een pro-actieve pr-campagne zou voeren om politieke schade in Nederland en Afghanistan te voorkomen.

Daarnaast zouden bij een gevecht in oktober van datzelfde jaar in Uruzgan maar liefst zestig Talibanstrijders zijn gedood. Het ministerie van Defensie meldde enkel dat bij deze vuurcontacten mogelijk slachtoffers waren gemaakt. Het zijn twee voorbeelden van praktijken die erg doen denken aan de lang verzwegen burgerslachtoffers in Hawija die vielen in de oorlog tegen Islamitische Staat in Irak en pas vorig jaar door media werden onthuld.

Op dit moment zit Assange, onder heel erbarmelijke omstandigheden, vast in het Verenigd Koninkrijk. Daar wacht hij een uitspraak van de rechter af over uitlevering aan de VS, waar hem een gevangenisstraf van liefst 175 jaar boven het hoofd hangt. De regering van president Donald Trump – die journalisten vijanden van het volk noemt – wil de oprichter van WikiLeaks formeel vervolgen voor spionage en hacken. Verder wordt Assange ervan beschuldigd mensen in gevaar te hebben gebracht die in de geheime stukken worden genoemd, ook al kon tijdens onderzoek nadien niet één slachtoffer worden geïdentificeerd.

Politiek proces

Wie echter inzoomt op de zaak, ziet dat de VS vooral de aanval op Assange heeft geopend vanwege zijn journalistieke activiteiten. Tot dat inzicht komen ook steeds meer buitenlandse journalisten, die in het verleden soms nauw met WikiLeaks hebben samengewerkt. Gesteld kan worden dat met Assange ook de persvrijheid zelf in de beklaagdenbank zit, dat het gaat om een door en door politiek proces.

Dat is waar Amnesty International in een analyse van de zaak ook op uit komt. De Amerikaanse vervolging vanwege het publiceren van oorlogsmisdaden noemt de mensenrechtenorganisatie een directe aanval op het recht op vrijheid van meningsuiting. Daarnaast waarschuwt Amnesty International voor de behandeling die Assange in de VS te wachten staat, die neer kan komen op ernstige schendingen van zijn mensenrechten, zelfs marteling. Een eerlijk proces is in de VS dan ook alles behalve gegarandeerd. Amnesty International spreekt zich daarom uit tegen uitlevering.

Dat zouden veel meer mensen moeten doen. Het is, zwak uitgedrukt, nogal merkwaardig dat media in Nederland, ook als die in het verleden gretig gebruik hebben gemaakt van documenten van WikiLeaks, muisstil zijn nu uitlevering can Assange aan de VS dreigt. Gezien de hoge inzet in deze zaak is dat een heel pijnlijke stilte.

Wie denkt dat het met de verkiezing van Joe Biden tot president van Amerika in deze kwestie wel zal loslopen, kan gemakkelijk bedrogen uitkomen. In 2010, toen hij onder Obama nog vicepresident was, noemde hij Assange nog een hightechterrorist.

Naast journalisten is het ook belangrijk dat regeringen zich uitspreken als ernstige mensenrechtenschendingen gepleegd (dreigen te) worden en fundamentele vrijheden op het spel staan. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD), die zich tot op heden verschuilt achter de Britse rechtstaat, zou er goed aan doen ten minste zijn zorgen over uitlevering uit te spreken.

Sadet Karabulut

Tweede Kamerlid voor de SP en woordvoerder Buitenlandse Zaken en Defensie voor die partij.

Sadet Karabulut Tweede Kamerlid voor de SP, woordvoerder Buitenlandse Zaken, Defensie en Ontwikkelingssamenwerking.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden