Michiel CouzyBeeld Artur Krynicki

De tegenprestatie voor werklozen blijft een gevoelig onderwerp

PlusRepubliek Amsterdam

Amsterdammers die een wet­houder gek willen maken, en daar zijn er volgens mij genoeg van, moeten eens de term ‘tegenprestatie’ laten vallen.

Succes gegarandeerd. Zeker als de wethouder links is en over sociale zaken gaat, een combinatie die in Amsterdam meestal opgaat. Deze en vorige week ­fulmineerde GroenLinks­wethouder Rutger Groot ­Wassink tegen de plicht voor ­bijstandsgerechtigden om iets nuttigs te doen in ruil voor hun uitkering.

Hij reageerde op VVD-staatssecretaris Tamara van Ark, die vindt dat gemeenten veel te vrijblijvend omgaan met dit middel. Ze leggen de tegenprestatie nauwelijks op, of onthouden zich van sancties als mensen weigeren.

Het was een heerlijk potje politiek profileren.

De ‘tegenprestatie’ is in 2015 ingevoerd door toenmalig staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA), als onderdeel van de Participatiewet, die als doel had meer mensen aan het werk te krijgen. Het idee: vrijwilligerswerk of cursussen leveren ervaring, contacten en een werk­ritme op. Handig bij de zoektocht naar een baan.

Voormalig wethouder Arjan Vliegenthart verzette zich direct tegen dit middel. De SP’er is meer van de vriendelijke aanpak dan van dwang, liet hij weten. De opdracht van de staatssecretaris om de tegenprestatie op te nemen in de gemeentelijke regels, voerde hij maar half uit. Ja, ze stond er in. Maar niet als plicht. Nee, de bijstandsgerechtigde moet het willen, moet een ‘intrinsieke motivatie hebben’ tot maatschappelijke betrokkenheid, zo valt te lezen.

Koren op de molen van iedereen die links wil afschilderen als soft en Amsterdam als een republiek die maling heeft aan de wet. Dat gebeurde dan ook, in de Tweede Kamer. Het bleef bij woorden, de staatssecretaris is nooit meer in actie gekomen om Amsterdam tot een hardere lijn te bewegen.

De tegenprestatie blijft een gevoelig onderwerp. Bij Groot Wassink gaan alle alarmbellen af als deze term valt, zei hij. “Tegenprestatie staat voor dwang en papier prikken.”

De VVD reageerde direct en raadslid Claire Martens vroeg zich woensdag in een debat af waarom Groot Wassink zich zo verzet tegen een maatregel die bedoeld is werklozen aan een baan te helpen. Dat wil hij toch ook?

De tegenprestatie is een geliefd onderwerp van debat en wordt gretig op de agenda gezet, omdat beide kampen zich hiermee kunnen profileren. De VVD met in haar kielzog Forum voor Democratie als partijen van de stevige aanpak. En aan de andere kant de linkse partijen, die meer geloven in vrijwilligheid en zich hiermee presenteren als belangenbehartigers van de armere Amsterdammers.

Het is een ideologische discussie, een botsing van wereld­beelden, van steuntrekkers versus uitkeringsgerechtigden.

Gelukkig hebben we de feiten nog. Die staan in een keihard ­rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), dat de Participatiewet fileert en dikke vraagtekens plaatst bij het nut van de tegenprestatie. Het werd deze week in de raad besproken.

Volgens het SCP zijn de ­doelstellingen van de Participatiewet niet gehaald. De baan­kansen van bijstandsgerechtigden zijn nauwelijks gestegen.

Ook de tegenprestatie voldoet niet. Op papier zou het kunnen werken, maar in de praktijk zijn de resultaten gering. Bewijs ontbreekt dat meer uitkerings­gerechtigden hierdoor sneller werk vinden.

Het zijn belangrijke kanttekeningen bij dit debat. Het kan nooit kwaad als werkzoekenden cursussen volgen of vrijwilligerswerk verrichten. Maar we moeten af van het idee dat ze hierdoor sneller aan het werk gaan. Met deze feiten op een rij, moeten links en rechts hier makkelijk uit kunnen komen. Tenminste, als ze hun ideologie thuislaten.

Beeld Paul van der Steen

Politiek verslaggevers Michiel Couzy en Ruben Koops belichten beurtelings op zaterdag in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? m.couzy@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden