Beeld Artur Krynicki

De stad Amsterdam is 745 jaar. Ongeveer, waarschijnlijk

PlusPatrick Meershoek

Amsterdam vierde dinsdag zijn 745ste verjaardag. Van harte nog daarmee. Nog 1830 nachtjes slapen, en dan barsten de feestelijkheden los in verband met het 750-jarig bestaan van de hoofdstad. Het kunnen trouwens ook 11.321 nachtjes zijn of 16.435, daarover bestaat onduidelijkheid. Nou ja, als u gewoon gaat slapen, maken wij u wel wakker tegen de tijd dat het feest begint.

Over de precieze leeftijd van de stad bestaat al bijna anderhalve eeuw verwarring, eigenlijk sinds in 1875 voor het eerst de behoefte werd gevoeld om een jubileum te vieren. Een duik in de archieven leverde toen alleen een document uit 1275 op, waarin graaf Floris V de voortreffelijke bewoners van Amstelledamme beloonde met een tolprivilege.

Maar een tolprivilege is nog geen stadsrecht. Dat belangrijke papier is zoekgeraakt. Verloren gegaan in een brand is de officiële lezing, maar de ouders onder ons weten dat dat waarschijnlijk betekent dat een van de veertien kinderen van de toenmalige stadsarchivaris er met houtskool op heeft zitten krassen. Hoe dan ook, van die mist rond de leeftijd van de stad kunnen we niemand anders de schuld geven, helaas.

Wat we wel weten, is dat Amsterdam de stadsrechten ergens tussen 1300 en 1315 kreeg toegekend. Dat gebeurde door de bisschop van Utrecht, indertijd de man die in deze contreien de lakens uitdeelde. Er wordt gewezen op een feestelijke ontvangst van deze Gwijde van Henegouwen in 1306. Het is goed voorstelbaar dat de bisschop indertijd niet alleen met een vaatje wijn naar de stad is gekomen.

Het hoge bezoek stond trouwens in het teken van de verzoening. In 1296 was Floris V bij Muiden vermoord door een groep Amsterdamse drillrappers onder aanvoering van Gijsbrecht van Amstel. Bij wijze van vergelding kwam de stad gedurende enkele jaren op het strafbankje terecht, en moesten ook de verworven rechten en privileges worden ingeleverd.

Dus dat speelt ook nog mee in de viering van het 750-jarig bestaan. Als we uitgaan van het tolprivilege van 1275, gummen we voor het gemak die paar jaar weg dat Amsterdam het zonder moest doen. Kijk, van mij mag een misdadiger zijn gouden huwelijk vieren met vrienden en familie, maar als hij daarvan veertig jaar achter de tralies heeft doorgebracht, werpt dat toch een ander licht op de prestatie.

Om het allemaal nog ingewikkelder te maken, is er ook nog de kwestie van de schrikkeljaren. Die zijn uitgevonden om onze kalender in de pas te laten lopen met het tropisch jaar. Elke vier jaar blijft er echter een verschil over van 11 minuten en 4 seconden, reden voor scherpslijpers om te concluderen dat de verjaardag van Amsterdam inmiddels niet meer op 27 oktober valt, maar op 9 november.

Kort samengevat: het 750-jarig bestaan van Amsterdam valt ergens tussen 2025 en 2056, met als feestmaand oktober of november. Maar pint u mij daar vooral niet op vast.

Reageren? patrick@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden