Theodor HolmanBeeld Artur Krynicki

De regering? ‘Je bedoelt die troep die toen in Engeland zat?’

PlusTheodor Holman

Vandaag 75 jaar geleden werd Auschwitz bevrijd.

Gisteren bood minister-­president Mark Rutte zijn excuses aan ‘voor het overheidshandelen van toen, nu de laatste overlevenden nog onder ons zijn’.

Ach ja, je moet maar denken dat het over tweeduizend jaar lijkt of het direct na de oorlog was, waar dan ook niemand meer aan denkt.

Het ‘overheidshandelen’ heeft bij slachtoffers van de oorlog niet in hoog aanzien gestaan. Zeker niet bij bijvoorbeeld mijn ouders. Met name mijn moeder wantrouwde alles wat met overheid had te maken. De politie? Wist ik wel wat de politie in de Tweede Wereldoorlog had gedaan? De rechters? Wist ik wel hoe slap, hoe collaborerend, hoe fout de Hoge Raad in de Tweede Wereldoorlog was geweest? De regering? “Je bedoelt die troep die toen in Engeland zat?”

De generatie van mijn ouders leefde met een merkwaardig dilemma. Ze eisten een moreel betrouwbare overheid, maar met het vertrouwen in die­zelfde overheid zou het nooit meer goed komen. Als mijn moeder bijvoorbeeld een boete kreeg – en dat gebeurde nog weleens wegens te hard rijden – weigerde ze domweg om haar naam en leeftijd op te geven. Ze liet het erop aan­komen.

Ons vaderland was destijds ‘grijs’, zoals Chris van der Heijden in zijn boek Grijs verleden schreef. We waren vooral na de oorlog allemaal helden.

Overigens ben ik vaak in de gelegenheid geweest om met verzetshelden te praten. De niet-grijzen, de echte helden. Geen van hen, werkelijk niemand, had ook maar een goed woord over voor onze overheid. Ik durf de stelling aan dat alle verzetskranten – in elk geval Het Parool – zijn opgericht vanwege dat wantrouwen in de Nederlandse overheid. Maar ook bij die verzetshelden was dat wantrouwen na de oorlog niet verdwenen.

Oorlog en overheid. Er zou een mooie studie te maken zijn over politici met een verzetsverleden. Wat wilden zij met die overheid? Hannie van Leeuwen (CDA-politica, koerierster in de Tweede Wereldoorlog voor een spionagegroep) interviewde ik eens en al na twee zinnen werd me duidelijk dat zij zich niets liet zeggen: 

“Mag ik de microfoon hier neerzetten, mevrouw Van Leeuwen?”

“Ik zou me eerst eens behoorlijk voorstellen als ik u was en dan kunt u mij vertellen wat u wilt vragen en vervolgens zal ik besluiten of ik geïnterviewd wil worden.”

Met zulke mensen win je een oorlog.

Na 75 jaar heeft Rutte excuses aangeboden.

Ach ja…

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Lees ook:
Het is gevaarlijk als je bij leven al het paradijs ziet
Maar het is angst die alle namen aan elkaar rijgt
Ik wil niet dat de minister-president gaat zitten janken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden