Ruben Koops. Beeld Artur Krynicki
Ruben Koops.Beeld Artur Krynicki

De motie is hilarisch, als de aanleiding niet zo ernstig zou zijn

PlusDe republiek

Het had net zo goed een krantenkop in de Duckstadkrant kunnen zijn, of in satirisch blad De Speld. ‘Kamer stemt voor nieuwe cultuur’, was de kop op Teletekst boven een samenvatting van het debat over de openbaar gemaakte ministerraadnotulen in de Tweede Kamer.

Het was vast niet ironisch bedoeld, want de kop is feitelijk juist. Naar aanleiding van de toeslagenaffaire en de openbaarmaking van de notulen waarin de omgang van het kabinet met kritische Kamerleden staat beschreven, is donderdagavond inderdaad een motie aangenomen met de titel ‘Nieuwe bestuurscultuur’.

Maar je vraagt je af of er niemand in de Haagse kaasstolp was die de symboliek zag toen de motie werd ingediend. Juist in de toeslagenaffaire is gebleken dat politieke beloften (‘geen geld naar fraudeurs!’ ‘zero tolerance!’) een onwerkbare en in dit geval desastreuze situatie veroorzaakten in de uitvoering. Harde woorden in de Tweede Kamer over fraude bewerkstelligden uiteindelijk het drama waarvan tienduizenden ouders slachtoffer werden.

Dat een meerderheid van de Tweede Kamer nu als sluitstuk van de toeslagenaffaire via een motie een nieuwe politieke cultuur uitroept, legt een denkfout bloot die elke keer in Den Haag wordt gemaakt. Het hardnekkige idee dat het land of de cultuur maakbaar is en dat een paar volzinnen op één kantje A4 volstaan om die te veranderen. De motie is hilarisch, als de aanleiding niet zo ernstig zou zijn.

Geen twijfel aan de goede bedoelingen, het is natuurlijk mooi nieuws dat instituten als de Nationale Ombudsman of de Algemene Rekenkamer dankzij deze motie op extra budget kunnen rekenen. Maar iedereen snapt toch dat geld vrijmaken niet hetzelfde is als het veranderen van een cultuur? Om er een cliché van managementgoeroe Peter Drucker tegenaan te gooien: culture eats strategy for breakfast, een heersende cultuur maakt gehakt van ambities, alle goede bedoelingen ten spijt.

In een interview met deze krant vandaag zegt PvdA-wethouder Marjolein Moorman, een rijzende ster binnen haar partij, dat het doen van loze beloften ervoor gezorgd heeft dat mensen geen vertrouwen meer hebben in politiek. Mensen zijn decennialang murw gebeukt door veranderingen en hebben de hoop verloren dat door politici beloofde veranderingen ook verbeteringen kunnen zijn. Vooral de progressieve partijen zijn hier volgens Moorman electoraal slachtoffer van, omdat links meestal heel open is over het idee dat de samenleving verbeterd kan worden.

Het interview met Moorman vond ver voor het debat plaats, dus de timing is toevallig. Maar dat het de PvdA en GroenLinks in de Tweede Kamer waren die de motie over cultuurverandering hebben ingediend, laat zien dat Moorman gelijk heeft. Deze partijen vielen terug op grote woorden, terwijl grote daden nodig zijn.

Moorman zegt vandaag dat zij de PvdA in Amsterdam weer wil laten winnen door verandering te laten zien, in plaats van het te beloven. Je hoopt dat PvdA en GroenLinks landelijk haar oproep ook gelezen hebben. Kiezen voor deelname aan een nieuw kabinet-Rutte, hoe moeilijk dat ook is na de vertrouwensbreuk die de premier mede heeft veroorzaakt, zou pas een daad zijn. Laat maar zien dat een nieuwe politieke cultuur mogelijk is, zelfs in een vier- of vijfpartijencoalitie met tegenovergestelde belangen.

Het is misschien wel de laatste kans voor deze partijen; nog een paar beloften en er is geen links meer over om belachelijke moties in te dienen.

Politiek verslaggever Ruben Koops belicht in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? r.koops@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden