Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

De meeste Russen zwijgen nog over de oorlog, maar er borrelt steeds meer verzet

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Evgeni Savin is een voormalige voetbalprof die nu commentator is bij een Russische sportzender, zijn eigen YouTubekanaal heeft en oprichter is van FC Krasava, een voetbalteam dat in de Russische competitie speelt.

Savin is ook een verklaard tegenstander van de oorlog tegen Oekraïne.

Afgelopen week zette Savin een film op YouTube waarin hij diverse Oekraïense internationals interviewde en zich hardop afvroeg waarom de Russische topvoetballers er tot nu toe het zwijgen toe doen. Binnen no-time bekeken een miljoen Russen dit YouTubefilmpje.

De gevolgen bleven niet uit. De staatsmedia vielen over Savin heen, zijn team FC Krasava werd de toegang tot hun trainingsveld ontzegd en de Russische voetbalbond besloot het team uit de competitie te zetten. Zelfs de ouders van Savin werden telefonisch bedreigd.

Zoon Tom – een vriend van Evgeny – bood meteen aan om van zijn voetbalvelden gebruik te maken, maar gezien de felle repressie zal Savin waarschijnlijk Rusland moeten verlaten.

Evgeni Savin is slechts een voorbeeld van het verzet tegen de oorlog. Nu twee maanden geleden was er eerst de schok en ongeloof dat Rusland zich in deze krankzinnige oorlog stortte. Toen kwam de golf aan staatspropaganda en het daarbij behorende effect van het zich verenigen rondom vlag en Poetin. Angst en schaamte om zich uit te spreken speelt bij Russen ook mee. Alleen de echte activisten, zoals Aleksej Navalny, lieten van zich horen. De Russische samenleving leek verdoofd en apathisch. Dat geldt nog steeds, maar tegelijkertijd borrelt er steeds meer verzet.

De letter Z is door het Kremlin omarmd als het symbool van deze oorlog en zichtbaar op veel overheidsgebouwen. Ook particulieren schilderden Z's op hun auto’s – maar steeds vaker vinden de eigenaren hun auto terug met doorgesneden banden. In Moskou verdwijnt de Z mede daardoor steeds meer uit het straatbeeld.

Andere activisten vervangen prijskaartjes van producten in de supermarkt met informatie over de oorlog. Activiste Aleksandra Skotsjilenko werd opgepakt nadat ze op zo’n kaartje had geschreven: ‘het Russische leger bombardeerde een theater in Marioepel waar 400 mensen schuilden’. Haar wacht nu mogelijk tien jaar gevangenis.

Anderen laten groene lintjes achter op lantaarnpalen. Groen is de combinatie van geel en blauw – de kleuren van de Oekraïense vlag. Deze week werd brandgesticht in vijf rekruteringskantoren van het Russische leger. Daarbij gingen databases verloren van jongemannen die kunnen worden opgeroepen. Na de zware verliezen staat het Russische leger te springen om nieuwe rekruten. Daarbij worden steeds hogere beloningen in het vooruitzicht gesteld.

De Moskouse politieagent Sergej Klokov werd gearresteerd nadat zijn telefoon werd afgeluisterd.

“We denken dat we tegen fascisme strijden, maar er is daar helemaal geen fascisme,” zei hij tegen vrienden. Hem wacht nu mogelijk ook tien jaar cel.

Elke dag doorbreekt een prominente Rus nu wel het stilzwijgen. Zoals bankier Oleg Tinkov. ‘90 procent van de Russen zijn tegen deze krankzinnige invasie. Het is een massaslachting door een ‘shit’ leger’, twitterde Tinkov.

Natalia Poklonskaja, een van de gezichten van de Russische annexatie van de Krim en de voormalige hoofdofficier van justitie aldaar, schreef: ‘De letter Z symboliseert tragedie en het lijden voor zowel de Russen als de Oekraïners.’

Andrej Panov – een topmanager van Aeroflot – stuurde een brief de wereld in waarin hij collega’s bij andere staatsbedrijven opriep om Poetins oorlogsapparaat te saboteren.

‘Ik weet dat het onmogelijk is om als topmanager openlijk de oorlog te bestrijden, maar je kunt ontslag nemen en je uitspreken, of anders de boel traineren door contracten die met de oorlog te maken hebben op een stapel te leggen, weigeren om personeel te dwingen naar Z-parades te gaan.’

De meeste impact hebben de ouders van gesneuvelde soldaten, die zich steeds meer roeren. Met name na het zinken van de Moskva, het vlaggenschip van het Russische leger.

Het Kremlin weigert nog steeds precieze cijfers over slachtoffers vrij te geven. Via sociale media spreken boze en wanhopige ouders zich steeds feller uit.

Zoals Dmitri Sjkrebets, de vader van de 19-jarige dienstplichtige zoon Jegor, die als kok aan boord van de Moskva werkte. Meer dan tien families zijn nu naar buiten getreden. Deze ramp doet herinneren aan de Koerskonderzeeër die in 2000 zonk waarbij 118 bemanningsleden de dood vonden.

Ook toen werd informatie achtergehouden en liet Poetin lange tijd niets van zich horen.

Nu blijkt dat – geheel tegen de belofte van Poetin in – vele dienstplichtigen aan boord van de Moskva waren. Dat op zich zegt veel over de staat van de Russische marine. Het is ondenkbaar dat bij het vlaggenschip van een Navo-land niet-professionals aan boord zouden zijn.

De grote angst bij veel ouders in Rusland is nu dat Poetin op 9 mei – de Russische Bevrijdingsdag – een algehele mobilisatie zal afkondigen. Dat zal het nu ontluikende verzet alleen maar meer aanwakkeren.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden