Ruben Koops. Beeld Artur Krynicki
Ruben Koops.Beeld Artur Krynicki

De liberalen zijn bezig aan een enorme draai

PlusRepubliek Amsterdam

Een opvallend moment, tijdens een debat over het bestuurlijk stelsel, een paar weken geleden. “Ik durf mevrouw De Grave bijna niet te onderbreken, want u zegt zulke zinnige dingen!” Aan het woord was PvdA-raadslid Hendrik Jan Biemond, in gesprek met raadslid Dorienke de Grave-Verkerk, van oppositiepartij VVD. Zij had zich even daarvoor positief uitgelaten over een idee van de progressieve partijen om de stadsdelen weer een impuls te geven. Beleefd stelde Biemond wat inhoudelijke vragen. De overige raadsleden en de wethouder luisterden ademloos mee, ­terwijl De Grave-Verkerk uit de doeken deed hoe zij het nieuwe bestuurlijke stelsel voor zich zag. De VVD als constructieve oppositiepartij, het was voor iedereen even wennen.

Het moment symboliseert de enorme draai die de Amsterdamse liberalen momenteel aan het maken zijn om weer als potentiële coalitiepartner in genade te worden aangenomen. Even terug in de tijd: in 2018 won de VVD een beetje, maar mocht niet mee besturen omdat GroenLinks en D66 besloten om met twee andere progressieve partijen (PvdA en SP) een coalitie te vormen. Een van de laatste memorabele acties van toenmalig VVD-leider Eric van der Burg was om dit college van een pakkende bijnaam te voorzien, de ‘kneiterlinkse coalitie’.

Van der Burg werd als fractieleider opgevolgd door raadslid Marianne Poot, een politica met een veel rechtsere signatuur. De VVD ging vanaf dat jaar vol op het orgel van de oppositie. Het bekendste wapenfeit werd een motie van wantrouwen aan het adres van burgemeester Halsema in 2020, na de drukke Dam-demonstratie op Tweede Pinksterdag. Poot kondigde de motie dagen van tevoren hijgerig aan op televisie. Prominente VVD’ers als Ferry Houterman en Van der Burg zagen het hoofdschuddend aan.

Die motie van wantrouwen en de hetze tegen Halsema zette de Amsterdamse VVD in het hoekje van uiterst rechts, een kiezersgroep die zeer klein is in deze stad. Landelijk mag de VVD steeds populistischer klinken, hier moet de partij het hebben van redelijke, hoogopgeleide ­kiezers.

Een belangrijk signaal dat de VVD het nu anders wil doen is dat landelijk VVD-strateeg Paul Luijten onlangs tot nieuwe voorzitter van de Amsterdamse af­deling is verkozen. Het is geen symbolische rol. Op de VVD-site staat dat hij de partij zal leiden tot de verkiezingen van 2022 ‘en de onderhandelingsfase daarna.’

Ondertussen is er in de VVD-fractie in de raad een groepje opgestaan dat je de ‘constructieven’ zou kunnen noemen. Die groep bestaat ruwweg uit eerder genoemde De Grave-Verkerk en Rik Torn, maar ook duo-raadslid Daan Wijnants, die zich in de raad steeds meer als een bondgenoot van burgemeester Halsema ontpopt. Inzake het blow­verbod voor toeristen of het terugbrengen van het aantal raambordelen op de Wallen steunt deze VVD’er de burgemeester veel enthousiaster dan de meeste coalitiepartijen. Niet onbelangrijk: Wijnants is inmiddels ook campagneleider voor 2022.

Een laatste stap die gezet moet worden, is de vraag wie de nieuwe VVD-lijsttrekker wordt. Marianne Poot heeft nog niet gezegd wat ze wil, ze wacht op een profielschets die Luijten met een commissie van wijzen aan het schrijven is.

Hoe langer het duurt, hoe kleiner de kans dat die profielschets Poot op het lijf geschreven zal zijn. Informeel blijven GroenLinks en D66 volhouden dat een keuze van de VVD voor Poot als lijsttrekker ook een keuze voor de oppositie betekent. In de startblokken staat ondertussen een alternatief klaar om lijsttrekker te worden: VVD-raadslid Claire Martens. Ze is van een jongere generatie, kwam in de coronamaanden succesvol op voor ondernemers en, belang­rijker nog, is in staat om haar oppositieboosheid te doseren.

Gevraagd naar haar ambities houdt Martens zich nu nog beleefd op de vlakte, uit respect voor Poot. Een teken van wijsheid, in tegenstelling tot Poot lijkt zij wel te begrijpen dat het soms verstandiger is om rustig af te wachten als je verandering wilt forceren.

Politiek verslaggever Ruben Koops belicht in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? r.koops@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden