Jaap de Groot. Beeld Artur Krynicki
Jaap de Groot.Beeld Artur Krynicki

De kern van onze voetbalcultuur is niet het systeem, maar het bespelen van ruimte

PlusJaap de Groot

Omdat de bondscoach tijdens de voorbereiding op Euro 2021 het recht heeft om van alles uit te proberen, trek ik in deze fase nauwelijks conclusies. Dat gebeurt pas zodra er voor Nederland-Oekraïne is afgetrapt.

Intussen is het koddig om te zien hoe in het land van totaalvoetbal de systemen in het rond vliegen. Van 4-3-3 tot 5-3-2, van 3-4-3 tot 3-5-2 en van alles en nog niks. Terwijl de definitie van totaalvoetbal juist het toepassen van steeds wisselende systemen is. De kern van onze cultuur is namelijk niet het systeem, maar het bespelen van ruimte.

Omdat beelden vaak meer zeggen dan woorden, bekijk de video ‘Netherlands of 1974 vs Uruguay. The hard pressing of total football’ en kijk 2.47 minuten lang naar totaalvoetbal. Zet op 52 seconden het beeld stil en wat openbaart zich dan? Het 3-5-2-systeem! Precies een seconde uitgevoerd, ter hoogte van de middenlijn en met slechts tien meter ruimte tussen de aanvallers en de verdedigers.

Frank de Boer is dus zo gek nog niet, alleen is de versie uit 1974 in een flits voorbij. Zover is het Nederlands elftal anno 2021 niet. Nog lang niet. Het 3-5-2 dat Oranje in die 52ste seconde uitvoert is een momentopname, binnen een totaalpakket van opeenvolgende tactische varianten. Terwijl je bij het huidige team voortdurend de stemverheffing van Davina Michelle hoort: “Het duurt te lang!”

De crux voor Frank de Boer is te voorkomen dat zijn spelers klem komen te zitten in hét systeem. Dat ze voetballen in opdracht van de coach, in plaats van als collectief ook intuïtief de tegenstander te bespelen. Waarbij de linkervoet van Memphis Depay weet wat de rechter van Wout Weghorst doet, zoals bij de 2-0 tegen Georgië. Zo zijn spelers geen poppetjes op een bord, maar unieke voetballers die tevens in staat zijn om het beste uit de ander te halen. Zoals Memphis bij Weghorst.

Dan nog even dit. In de Volkskrant noemde Louis van Gaal het 1-5-3-2-systeem de beste tactiek in het moderne voetbal en hij suggereerde dat spelen met ouderwetse buitenspelers gedateerd is. Hoezo ouderwet­s? Ook deze specialisten gingen mee met de introductie van totaalvoetbal, zoals Rob Rensenbrink en Johnny Rep al tijdens het WK’74 lieten zien.

Daarom moet niet de denkfout worden gemaakt dat vleugelaanvallers er minder toe doen. In de hand gewerkt door coaches voor wie de basisprincipes van totaalvoetbal te hoog gegrepen zijn. Hoewel Ajax, AZ en Feyenoord nog altijd met buitenspelers spelen, worden ze ook daar niet altijd maximaal benut.

Wat de toekomst van de buitenspeler betreft hoop ik daarom op Phil Foden (Manchester City) en Christian Pulisic (Chelsea). Wat te denken van Foden (21 jaar) op links, Pulisic (22 jaar) op rechts en Erling Braut Håland (20 jaar) in de spits? Wedden dat het driespitsensysteem dan nog heel goed werkt?

Jaap de Groot schrijft in Het Parool wekelijks een column over sport. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? j.degroot@parool.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden