Patrick Meershoek Beeld Artur Krynicki

De hele Mandela in de Bijlmer, of de dubbele Nelson?

Alsof de groten der aarde niet genoeg kopzorgen hebben, is er ook nog die knellende vraag: zal ik na mijn dood figuratief of non-figuratief in het zonnetje worden gezet? Wordt het een herkenbaar standbeeld of een abstract kunstwerk waar mijn bewonderaars maar chocola van moeten zien te maken?

Het probleem kan worden ­opgelost door zelf een metershoog beeld te bestellen bij een favoriete kunstenaar, maar dat ligt tegenwoordig gevoelig. De beschuldiging van ijdelheid ligt op de loer en kan een onbekommerde verering in de weg staan. Het eerbetoon wint duidelijk aan kracht als het door de achterblijvers wordt geregeld.

Nelson Mandela zal in Amsterdam worden vereeuwigd met een non-figuratief gedenkteken, zo is besloten. De Zuid-Afrikaanse activist en staatsman zal daar zelf niet van wakker liggen. Over de hele wereld zijn straten en pleinen naar hem vernoemd, en er zijn heel veel beelden die hem ten voeten uit laten zien.

Maar hoe zullen zijn bewonderaars reageren? Vers in het geheugen ligt nog de ophef in 2006 over de onthulling van het beeld van Anton de Kom in Zuidoost. Vanuit de Surinaamse gemeenschap was gevraagd om een monumentaal eerbetoon voor de activist en verzetsman, maar met het resultaat was lang niet iedereen tevreden.

Jikke van Loon maakte een beeld van een krachtige figuur die uit een boomstronk oprees, maar dat was helemaal niet zoals de critici hun held wilden zien. Hun Anton was een keurige heer in pak geweest, en niet een naakte wilde. De onvrede resulteerde in een tumultueuze onthulling met veel gedoe en geschreeuw.

Het blijft een interessante vraag in welke vorm onze bewondering het beste kan worden gegoten. Voor ingenieur Jakoba Mulder werd vorig jaar een schitterend kunstwerk in het Beatrixpark onthuld, maar wat de metershoge stalen vogel met de stedenbouwkundige te maken heeft, blijft zelfs voor gediplomeerde kunstkenners een raadsel.

Is er sprake van een klassenstrijd in de kunst? Volkse helden als André Hazes, Bobbie Haarms en Johnny Jordaan kregen een herkenbaar beeld in de stad. Hun fans hadden waarschijnlijk ook geen genoegen genomen met een abstract werk waarin alleen met langdurig kijken en peinzen iets van het idool kan worden teruggevonden.

Voor kunstliefhebbers is juist die gelaagdheid een attractie. Ook zij doen aan verering van helden, maar zij vinden het spannend als tussen bewonderde en bewonderaar een kunstenaar gaat staan met zijn of haar eigen ideeën en opvattingen. Zij vinden de puzzel interessanter dan de oplossing.

Hoe zal het aflopen in de Bijlmer? Krijgen we de hele Mandela of de dubbele Nelson? Het zou mooi zijn als de kunstenaar die straks in de zomer de opdracht krijgt, uiteindelijk beide kampen weet aan te spreken. Dat zou ook zeer goed passen in het eerbetoon aan de kampioen van de verzoening.

Reageren? patrick@parool.nl 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.