Opinie

'De gele hesjes hebben herkenbare leiding nodig'

De gelehesjesbeweging is in ons land niet groot, terwijl veel Nederlanders wel ontevreden zijn. Er is behoefte aan aansturing, betoogt journalist en publicist John Jansen van Galen in dit opiniestuk.

Demonstratie van de 'gele hesjes' in Amsterdam, afgelopen zaterdag. Beeld Dingena Mol

Misschien was het zaterdag te guur om in een geel hesje over straat te lopen, in elk geval was de opkomst mager: enkele tientallen mensen onder een spandoek 'Wij zijn 't zat'. De 'actiebereidheid' is in ons land traditioneel geringer dan bijvoorbeeld in Frankrijk. Dat betekent echter niet dat Rutte cum suis hier zo gemakkelijk van afkomen.

De 'gele hesjes' (waarvan iedereen trouwens kan zien dat ze in werkelijkheid fluorescerend groen zijn) omhullen een potentieel kruitvat: leiderloos, spontaan ontstaan en snel aanzwellend via sociale media.

Zulke bewegingen zullen we meer zien. Eerst Occupy, maar dat was vooral linkse jeugd. Nu komen ook senioren, huisvrouwen en potige vijftigers in verzet.

Hier manifesteert zich het effect van de maatschappelijk tweedeling die ik in Amsterdam-Noord om mij heen zie: tussen hen die aan de zonzij leven en de anderen, die steeds meer van de regen in de drup komen. Maar ook, nog explosiever, de wrok van het platteland tegen de stad, van de 'regio' tegen het machtscentrum.

Weliswaar bereikten de Franse stoottroepen van de beweging de Arc de Triomphe al, maar de harde kern van het onbehagen is genesteld in La France profonde: het 'diepe Frankrijk', waar men alles wantrouwt wat door Parijs wordt opgelegd en uitgedragen.

Oprotten
In Nederland is het nog niet zover, al heeft ­volgens Maurice de Hond een derde van ons 'behoefte' aan een gelehesjesbeweging. Die hebben het verkeerd begrepen. Wie er behoefte aan heeft, moet niet afwachten of die komt, maar zelf alvast zo'n hesje aandoen en de straat opgaan. Kijken wie volgt. Dat kunnen er veel zijn, als de onvrede maar groot genoeg is.

En die is groot, ook hier. Het gevoel dat 'Rutte moet oprotten' is niet beperkt tot de grimmige gelehesjesdragers.

Ziekenhuizen gaan failliet, thuiszorg wordt 'uitgekleed', de pensioenleeftijd moest zo nodig omhoog, straks worden ons dure milieumaatregelen opgedrongen en ­ondertussen laat 'Den Haag' almaar meer ­immigranten toe, terwijl het nota bene Lili en Howick juist wil uitzetten. Het is een optelsom van onvrede, die echter op nul uitkomt.

Een aanvankelijk gebrek aan erkende leiders is bij zo'n protest van onderop logisch: niemand stuurt de beweging aan. In mei '68 duurde het ook enige tijd voordat Daniel Cohn-Bendit in Parijs naar voren trad. De gele hesjes zijn vooralsnog des te gevaarlijker voor de politiek, juist doordat ze geen leiders hebben.

Dat Jan Dijkgraaf (57) zich als zodanig opwerpt, lijkt, na zijn deconfitures met HP/De Tijd en GeenPeil, vooral een recept voor een fiasco. Ene Jody Proef houdt zich als gangmaker ondertussen gedeisd, terwijl zelfbenoemd 'woordvoerder' Ingeborg Westerhoff (55) geen blad voor de mond neemt en het feit dat je niks meer van Occupy hoort, toeschrijft aan de omstandigheid dat die beweging 'door de regering doodgemept' is.

Maar Westerhoff verwoordt perfect het volksgevoel dat de hesjes voortstuwt. Ze heeft er 'niets mee te maken' dat het bij ons in vergelijking met andere landen prima geregeld is (onze zorg is ongeveer de beste ter wereld): zij woont nu eenmaal in Nederland en vindt 'dat het hier slecht gaat'.

Er is volgens haar geen democratie meer in ons land, het is 'een halve dictatuur'. Als Rutte 'oprot' kan er tenminste een regering komen 'die wel naar het volk luistert'.

Het is een sentiment dat politiek slecht adresseerbaar is. Moet Rutte betogen dat wij in het beste aller landen leven? Hij 'veegt alleen zijn eigen straatje schoon'. Een regering die wel naar 'de mensen' luistert, in de betekenis van: hun zin doet, zal er nooit komen, alleen al omdat we leven met politieke coalities, dus zoveel partijen, zoveel zinnen.

Monsterverbond
Dat in Nederland nog geen massa gele hesjes razend en tierend de straat op ging, kan duiden op berusting of op de stille overtuiging dat wij het hier zo beroerd nog niet hebben.

En op het besef dat geen Nederlandse partij of organisatie momenteel politiek richting kan geven aan zulke maatschappelijke onvrede, of het moest een onverwacht monsterverbond zijn van SP, PVV en FvD (al zie ik Thierry Baudet niet gauw in een geel hesje).

Maar om op eigen kracht te overleven heeft de hesjesbeweging op den duur toch 'pezige verbanden' nodig, zoals oud-Kamerlid Boris van der Ham (D66) ze in opinieblad Argus noemt: een program, een doelmatige organisatie, een herkenbare leiding. Anders zal ze als een strovuur uitdoven.

John Jansen van Galen, Journalist en publicist Beeld van Galen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden