Theodor Holman Beeld Artur Krynicki

De geheimzinnige bangmakers van de AIVD

Plus Theodor Holman

“De AIVD begint een juridische procedure tegen Volkskrantjournalist Huib Modderkolk om te voorkomen dat informatie over een inlichtingenoperatie openbaar wordt. De AIVD ziet dat als staatsgeheim.”

Gisteravond werd de keutel ingetrokken. Althans: “Dat kort geding gaat door, maar de aangifte niet…”

Zo wordt de koe half geslacht. Dus nog steeds onrust in het abattoir.

De AIVD leek als volgt te redeneren: “Alles wat wij doen is staatsgeheim, dus per definitie is alles wat je over ons onthult ook staatsgeheim en mag dus niet onthuld worden.”

Onzin. Wanneer dossiers zijn gesloten en er geen mensen meer in gevaar kunnen worden gebracht, mag je onthullen wat je wilt.

Met compagnon Gijs van de Westelaken heb ik destijds regelmatig gesproken met ex-AIVD’ers over de zaak Theo van Gogh. Wij hebben daarover de film Het spel van de wolf gemaakt.

Wat me destijds opviel was dat AIVD’ers van elkaar ook weinig wisten. Ze noemden dat the need to know. Wie wat wanneer deed, wist zelfs de allerhoogste niet, tenzij er om werd gevraagd.

Pas toen de film in de bioscoop draaide, hebben wij de AIVD uitgenodigd. Ik geloof dat één van de mensen die met ons had gesproken vervolgens is gearresteerd.

Dat ‘weinig weten’ had ook tot doel de verantwoordelijkheid te verkleinen. Zo kon een directeur van de AIVD eerst rustig zeggen: ‘De tapes zijn vernietigd.’ En kon er jaren later worden beweerd: ‘We wisten op dat moment niet dat de tapes niet vernietigd waren, maar ze waren niet afluisterbaar.’

Weer later bleek wat er op de tapes stond keurig was uitgetikt, maar ‘niet van belang’. Et cetera, et cetera.

Het nieuws over deze zaak zat altijd achteloos verscholen in het uitgebreide notenapparaat in een tweepuntsletter. Zelfs de politici in de ‘commissie Stiekem’ kregen niet alles te horen.

Waarom niet?

Ze vroegen er niet naar.

Het blijkt ook nu weer dat Huib Modderkolk niet precies van de AIVD te horen heeft gekregen wat er zo gevaarlijk zou zijn aan zijn publicatie. Dat vertelden ze hem niet, omdat ze het niet weten. En als ze het wel zouden weten, kunnen ze het niet vertellen, want dan breken ze zelf de geheimhoudingsplicht.

Ik durf te wedden dat in de publicatie over de geheime operatie niets staat wat de staatsveiligheid in gevaar zou kunnen brengen. Al met al lijkt het vooral op een bangmakerijtje tegen journalisten.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden