Om de wereld

De Franse en Hollandse slag onder de loep gelegd

In de rubriek 'om de wereld in 800 woorden' één kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Door Max Pam en Paul Brill. Deze week: met de Franse en Hollandse slag.

Beeld ANP

Brill

Wie te horen krijgt dat hij iets 'met de Franse slag' heeft gedaan, weet dat dit bepaald geen compliment is. Het betekent dat er slordig en zonder overleg te werk is gegaan. Het tegendeel van de zogeheten Duitse degelijkheid en Nederlandse planmatigheid.

Waar komt toch die uitdrukking 'met de Franse slag' vandaan? Waarschijnlijk is ze van oorsprong een ruiterterm uit de zeventiende eeuw, die overigens helemaal geen negatieve klank had. De Franse zweepslag was elegant en zwierig.

Maar allengs is de Franse slag een pejoratief geworden. Misschien heeft de tijd van de Franse overheersing er iets mee te maken, al hebben we daar de burgerlijke stand, het kadaster en een groot deel van ons rechtsstelsel aan te danken - allemaal nogal precieze zaken.

Dat laatste geeft aan dat de werkelijkheid vaak maling heeft aan clichéwijsheden. Door economen en ondernemers wordt nogal eens geschamperd over de Franse manier van zakendoen.

Maar wat bleek twee maanden geleden? De PSA-groep (van Peugeot en Citroën) kon melden dat Opel, in 2017 overgenomen van General Motors, voor het eerst in achttien jaar weer winst had gemaakt.

Een deskundige vertelde me ooit een amusant verhaal over de beginfase van de aanleg van de Kanaaltunnel. Franse en Britse ingenieurs kwamen bij elkaar om over de planning en uitvoering van de werkzaamheden te praten.

De Fransen hadden minutieuze tekeningen en uitgewerkte berekeningen bij zich; de Britten waren slechts gewapend met een globaal werkplan, hun houding was: we komen elkaar bij het graven wel tegen.

Een lichtzinnigheid die soms leuk is, maar ook desastreus kan uitwerken, zoals we zien bij het brexitdrama. Wat een drama is die fiere keuze voor een nieuwe splendid isolation geworden!

De brexiteers hebben kosten en baten van het vertrek uit de Europese Unie verdraaid of totaal verkeerd ingeschat. Londen begon aan de onderhandelingen zonder bruikbaar scenario en verkijkt zich telkens weer op de Europese bereidheid om de vertrekkende lidstaat allerlei voordelen te gunnen.

In plaats van hernieuwd elan heersen verwarring en desoriëntatie. Het land is verdeeld, de Schotten morren weer, de politiek is verlamd.

Premier Theresa May is een brokkenpiloot met navenant gezag, zelfzucht van grote ego's teistert de Conservatieve Partij. Oppositieleider Jeremy Corbyn neemt geen stelling, klampt zich vast aan een archaïsch socialisme en grossiert in foute vrienden.

We moeten het Nederlandse idioom maar gaan aanpassen: heb je broddelwerk geleverd, dan heb je het 'met de Engelse slag' gedaan.

Paul Brill

De Britse premier Theresa May Beeld ANP

Pam

Afgelopen week heerste alom verbazing over het feit dat Nederlandse militairen zelf hun kleding moesten kopen voor een legeroefening in Noorwegen. In de Tweede Kamer viel zelfs het V-woord van 'verbijsterd'.

Hoewel men bij de legerleiding al minstens een jaar wist dat Operatie Drietand onder zware omstandigheden zou worden gehouden - het is daar flink onder nul - was de landmacht er niet in geslaagd passende kleding aan te schaffen.

Als oplossing had men bedacht om de militairen duizend euro te sturen, waarmee zij zelf winterschoenen, dikke sokken en wollen mutsen konden aanschaffen. Wel de bonnetjes bewaren, mannen!

Na jaren van bezuinigen kan zoiets geen verrassing zijn, maar afgezien daarvan had ik niets anders verwacht. Dat klinkt hoogmoedig, maar ik kan mijn inzicht staven met een ervaring.

In 2005, tien jaar na de dood van schrijver Willem Frederik Hermans, reisde ik naar Noorwegen om de barre tocht over te doen die in Nooit meer slapen wordt beschreven.

Na afloop interviewde ik Petter Aaslestad in Oslo: letterkundige, hoogleraar en adviseur van het Nobelcomité. Hij kende de roman van Hermans en ik vroeg hem of de schrijver van zo'n werk in aanmerking zou kunnen komen voor de Nobelprijs.

"O, nee!" riep Aaslestad. "De hoofdfiguur uit Nooit meer slapen is een onhandige figuur, die onvoorbereid aan zijn tocht begint. Voor de Noren is dat gewoon een sukkel, die geen enkele relatie heeft met de natuur."

"Met zo'n hoofdpersoon als Alfred Issendorf kan geen enkele Scandinaviër zich identificeren. Alfred is vooral een echte Nederlander. Elk jaar donderen hier wel een paar toeristen van de rotsen en dat zijn heel vaak Nederlanders."

Boem, die zat!

Beeld ANP

Dat Nederlanders nauwelijks nog een relatie hebben met de natuur is beslist waar. Ook in de Alpen vallen heel wat Nederlanders van een berg omdat zij de gevaren onderschatten.

Geen enkel ander land voerde zoveel gipsvluchten uit als Nederland. Sinds de Watersnoodramp van 1953 weet niemand in dit aangeharkte land nog wat een storm is, laat staan een orkaan of een tyfoon.

We zitten veilig achter de dijken en als wij eropuit gaan, is het om een rondje te wandelen met de hond.

Die mentaliteit heeft intussen ook bezit genomen van ons leger.

"Zo koud zal het daar niet wezen in Noorwegen," zullen onze leidinggevende militairen hebben gedacht, "een thermische onderbroek en paar handschoenen zullen wel genoeg zijn. En die Russen komen toch niet."

Met die Hollandse slag zakten onze mannetjes toen door het ijs. Je zou er nog een roman over kunnen schrijven.

Max Pam

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden