Opinie

‘De democratie komt in het geding door de coronacrisis’

De grote vraag: hoe kan de gemeenteraad vergaderen en stemmen zonder fysiek aanwezig te zijn?Beeld ANP XTRA

Door de coronamaatregelen blijft de raadszaal leeg. Johnas van Lammeren, fractievoorzitter Partij voor de Dieren Amsterdam, vraagt zich af wat dit betekent voor de democratie.

In een goedgevulde raadszaal vergaderde de gemeenteraad begin deze maand. Een zaal vol met leden van het college, raadsleden, pers, publiek, ambtenaren en fractiemedewerkers. Vlak na de raad kondigde premier Rutte de eerste coronamaatregelen aan. Die betekenen dat vrijwel alle vergaderingen van de gemeenteraad zijn geschrapt, met uitzondering van een vergadering over de coronacrisis. Bij die vergadering waren zo min mogelijk raadsleden aanwezig.

Veel bedrijven kunnen in deze thuiswerk­periode snel overstappen op digitale meetings, maar bij de gemeenteraad is dat minder makkelijk. De grote vraag voor de komende tijd is: hoe kan de gemeenteraad vergaderen zonder fysiek aanwezig te zijn? Hoe kan er gestemd worden? Duidelijk is dat de gemeenteraad niet voorbereid is op een stevige crisis of ramp. Er lag geen draaiboek voor rampen klaar en dus moet er nu een nieuwe en wettelijke modus gevonden worden voor het nemen van raadsbesluiten.

Zo is er nog geen duidelijkheid over hoe de raadsvergaderingen worden vormgegeven. De minister heeft woensdag voor bijeenkomsten tot honderd personen een uitzondering gemaakt voor de gemeenteraad. Het is echter vanuit volksgezondheid niet verstandig om met zoveel mensen in één ruimte te werken.

Onverstandig en onethisch

Diverse fracties gaan vanuit gezondheids­oogpunt dan ook niet naar de raad. Denk bijvoorbeeld aan Wil van Soest van de Partij van de Ouderen, voor wie het als tachtigjarige zeer onverstandig zou zijn. Betekent niet komen in dit geval dat je niet kunt deelnemen aan het democratische proces? Onverstandig en on­ethisch. Een groep kiezers is dan niet vertegenwoordigd in de raad.

Ook is er in Amsterdam voorgesteld om met één vertegenwoordiger per fractie te vergaderen. Hoe verstandig is dat voor het debat? Binnen een fractie zijn verschillende woordvoerders die bij een onderwerp van de hoed en de rand weten. Nu zou één collega alle onderwerpen moeten bespreken. En hoe gaan we stemmen? Raadsleden zijn op persoonlijke titel gekozen en moeten ook individueel kunnen stemmen.

Duidelijk is dat de coronacrisis een stevige uitwerking heeft op de lokale democratie. Burgemeester Femke Halsema benadrukte: “Op u rusten nu twee taken: bewaar uw gezondheid, ook daarmee bewaakt u het democratisch proces op de langere termijn. Uw tweede taak is om het college te controleren. Juist in periode van crisis moet het bestuur gecontroleerd worden.”

Ondanks de wijze woorden van de burgemeester neemt het college nu al allerlei besluiten zonder instemming van de raad. De snelle instelling van stadsbrede parkeervergunningen voor zorgpersoneel is uiteraard een no-­brainer.

Maar de beslissing tot het niet heffen van de reclamebelasting, precariobelasting en toeristenbelasting is wellicht verstandig, maar kon best twee weken wachten tot de gemeenteraad van 1 april. De maatregelen staan niet op de agenda van de gemeenteraad. Ook de betaling van de onroerendezaakbelasting of afvalstoffenheffing is opgeschort en eigenaren van zakelijk vastgoed krijgen nog geen aanslag.

Verantwoordelijk voor de begroting

De raad is verantwoordelijk voor de begroting en controle is nodig. Het college neemt de beslissingen nu zelfstandig zonder deze aan de raad voor te leggen. We praten over bedragen van meer dan 10 miljoen. Los van het feit of het verstandige maatregelen zijn, wil je juist dat de democratische controle geldig blijft tijdens bijzondere omstandigheden.

Het volgende vraagstuk wordt hoe mensen kunnen inspreken bij de raad en of daarvoor nieuwe manieren gevonden kunnen worden. Amsterdam kan niet maanden stilliggen, en de democratische controle blijft nodig. De uitdaging is om nu zo snel mogelijk het democratische proces in te richten op de huidige crisis­situatie en daarnaast te leren voor de toekomst. Want het is niet de vraag of er na corona een ooit een nieuwe crisis komt, maar wanneer.

Johnas van Lammeren, fractievoorzitter Partij voor de Dieren Amsterdam.Beeld Tammy van Nerum
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden