null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

De boeken van Frans Coenen zijn medicijn voor deze lockdown. Na Coenen zonneschijn!

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

Het was Frans Coenenweer.

Grijs. Bedompt. Motregen. Geen enkele kans voor de zon om er doorheen te breken.

Uitzichtloos.

De eerste dag van de nieuwe lockdown had niet beter omlijst kunnen worden.

Frans Coenen was een naturalistische schrijver met heerlijk opbeurende titels op zijn naam als: Verveling, Een zwakke, Bleeke levens, en In duisternis.

Zijn meesterwerk is Zondagsrust. Ook al geen vrolijke kost. Ik kocht het een paar dagen geleden in een Amsterdamse kringloopwinkel, ook al had ik thuis al een exemplaar in de kast staan. Altijd goed om het aan iemand weg te geven.

Op het omslag een sticker van de Bijenkorf, dat het boek ooit voor slechts €2,50 te koop aanbood. Ik betaalde er 75 eurocent voor. Gelukkig hoeft Frans de devaluatie van zijn werk niet meer mee te maken, want de man stierf in 1936.

Zondagsrust (1902) wordt op de achterflap zo aangekondigd: ‘Zondagsrust is het trieste verhaal van een zondag. Hoewel traditioneel een dag van rust, brengt het kleine gezin Verhoef de dag door in een verstikkende atmosfeer van verveling en dreigende werkloosheid. Ontspanning wordt gezocht in de sterke drank.’

Inderdaad, wat een triestigheid. Dat je als lezer nog zin hebt het boek open te slaan. De achterflapschrijver van nu zou er om ontslagen worden.

(Ik zou dan na het woord ontspanning ook het woord ontsnapping hebben gebruikt. Ontspanning, ook al is het door de jenever, is toch een zekere ontsnapping, troost, hoop.)

Naast Zondagsrust is in deze uitgave in de Amstel Klassiekreeks uit 1985 ook Bezwaarlijke liefde (eveneens uit 1902) opgenomen. ‘De novelle Bezwaarlijke liefde heeft Elly, meisje van plezier in een weinig bezocht café, tot hoofdpersoon. Zij probeert haar saaie bestaan op te fleuren door genegenheid op te vatten voor een naïeve jongeman.’

Ook geen booster voor je leeslust, zullen we maar zeggen. Tegelijkertijd vind ik het wel mooi om de zaken niet beter voor te doen dan ze zijn. Anders zou je nog bedrogen uitkomen, en zou dat een nederlaag voor de literatuur betekenen.

Meteen op de eerste pagina van Bezwaarlijke liefde ook dat typische naturalistische taalgebruik, dat je ook bij de Tachtigers tegenkomt: ‘Hoog uit het vage donkere, aan het penant tussen de twee ramen, rusteloosde de bleke tik van een oud porseleinen klokje, waarvan omlaag de gewichten stil koperglansden.’

Schitterend! En dan moet het verhaal over Elly nog beginnen.

Ach, wat een triestigheid, wat een heerlijke misère. Je gaat je gedurende de lezing van deze twee boeken steeds beter voelen. Ja, over de ruggen van de personages… Maar wat wilde Fransie dan?

De boeken van Frans Coenen zijn medicijn voor deze lockdown. Na Coenen zonneschijn!

Alhoewel… in Papendrecht is een straat naar hem vernoemd waarin het altijd regent.

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden