Opinie

‘De benoeming van Amy Coney Barrett heeft ook voor ons gevolgen’

Advocaat Valerie Nauta maakt zich grote zorgen om de vrouwenrechten en de rechten van de lhbtiq+ in de VS nu de conservatieven hun macht in het Hooggerechtshof verder hebben vergroot. Het zal ook buiten de VS gevolgen hebben.

Amy Coney Barrett (48) enkele dagen voor haar inauguratie.Beeld EPA

Nadat de feministische cultheld Ruth Bader Ginsburg op 18 september was overleden, verloor menig progressieve Amerikaan de hoop op een liberaal Hooggerechtshof. En nu de ultraconservatieve Amy Coney Barrett voor het leven is aangesteld als lid van het Hooggerechtshof, is er een grote angst dat haar aanstelling impact heeft op onder meer vrouwenrechten en de rechten van de lhbtiq+ in de Verenigde Staten.

In de VS zijn onder het toeziend oog van Ginsburg de afgelopen decennia grote sprongen gemaakt op het gebied van de rechten van de lhbtiq+. Hoogtepunten waren de vonnissen in 2015 welke het legaal maakte voor mensen van hetzelfde geslacht om te trouwen (Obergefell v. Hodges) en de uitspraak van dit jaar waarin werd bepaald dat het verboden is iemand te ontslaan vanwege zijn of haar seksuele voorkeur (Bostock v. Clayton County).

Sinds Donald Trump president is, heeft hij drie nieuwe, conservatieve, rechters mogen aanstellen. Waar in 2015 met vijf liberalen tegen vier conservatieven vóór het homohuwelijk werd gestemd, is met de benoeming van Barrett de balans inmiddels verschoven naar zes conservatieven tegen drie liberalen. Conservatieven die de grens opzoeken tussen de rechten van de lhbtiq+ en religieuze vrijstellingen, uitzonderingen op die rechten met een beroep op geloofsovertuiging.

Nieuw kantelpunt

Vandaag staat de volgende zaak op de agenda. Het Amerikaanse Hooggerechtshof beslist dan of een katholiek pleegzorgbureau pleegouders van hetzelfde geslacht mag weigeren met een beroep op die religieuze vrijstellingen. De uitkomst van deze zaak kan een kantelpunt betekenen voor de rechten van de lhbtiq+ in de Verenigde Staten. Want als een pleegzorgbureau met een beroep op geloofsovertuiging personen mag weigeren, waarom dan niet ook in winkels, restaurants en de lokale kroeg?

En niet alleen de rechten van de lhbtiq+ staan onder druk. Al langer proberen conservatieven in de VS de historische beslissing in de zaak Roe v. Wade onderuit te halen, de beslissing die in 1973 abortus in de VS legaliseerde. Vorig jaar zijn er op federaal niveau 300 wetsvoorstellen ingediend om de toegang tot abortus te beperken en in elf voornamelijk Republikeinse staten zijn beperkingen of verboden op abortus daadwerkelijk ingevoerd.

Een voorproefje van hoe zo’n post-Roe v. Wade-tijdperk er uitziet kreeg men begin dit jaar. In Texas en een aantal andere Republikeinse staten werd een (tijdelijk) verbod op abortus ingevoerd, omdat het geen essentiële medische procedure zou zijn die tijdens de coronacrisis mocht worden uitgevoerd. Omliggende staten zagen in die periode bezoeken aan abortusklinieken verviervoudigen. Ook werd gevreesd voor een toename in ‘doe-het-zelf-abortussen’. Hogere rechtbanken hebben voornoemde beperkingen weten tegen te houden, maar het overwegend conservatieve Hooggerechtshof van de VS kan daar met één uitspraak een einde aan maken. Als dat gebeurt worden vrouwenrechten per saldo teruggebracht naar de jaren zeventig.

Polen en Hongarije

The land of the free neemt een voorbeeldfunctie aan voor de rest van de wereld, ook voor Europa en Nederland zijn deze ontwikkelingen relevant. Maatschappelijke problemen en opvattingen in de VS slaan snel over naar de rest van de wereld. Kijk maar eens naar hoe de Black Lives Matterbeweging werd gevolgd.

Ontwikkelingen in de VS scheppen een gevaarlijk precedent voor landen als Hongarije en Polen, waar de vrouwenrechten en de rechten van de lhbtiq+ ook steeds meer onder druk staan. In Polen wordt nu op grote schaal geprotesteerd tegen verdere aanscherping van de Poolse abortuswet. En uit cijfers van het Kennisplatform Integratie & Samenleving blijkt dat ook in Nederland acceptatie van de lhbtiq+ is afgenomen en het geweld tegen deze mensen is toegenomen. Recente gebeurtenissen in Amsterdam maken dit pijnlijk duidelijk.

Laat de gebeurtenissen in de Verenigde Staten een wake-upcall zijn: de mensenrechten zijn immers niet in steen gebeiteld. Dat er op dit moment niemand actief de poten onder de rechten van vrouwen en lhbtiq+ vandaan zaagt, betekent niet dat dat nooit zal gebeuren.

Valerie Nauta is advocaat.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden