PlusRepubliek Amsterdam

De beeldenstorm blijft in Amsterdam een briesje

Ruben KoopsBeeld Artur Krynicki

De internatio­nale beeldenstorm is ook in Nederland losgebarsten, maar wil in Amsterdam nog niet echt in kracht ­toenemen. Er staan hier ­discutabele standbeelden, er zijn populisten ter linker en ter rechterzijde actief en er bestaat diepe woede over raciale on­gelijkheid. Het beeld van­ Gandhi werd afgelopen week dan wel beklad, maar verder blijft het redelijk rustig.

Waarom?

De timing heeft misschien geholpen. De activisten van ­Helden van Nooit sloegen als eerste toe in Rotterdam, waar zij standbeelden van Piet Hein en Pim Fortuyn bekladden. De hoofdstad was pas een week later aan de beurt, toen de ergste ophef alweer was geluwd.

Ook de keuze voor het doelwit in Amsterdam is opmerkelijk. Immers: het besmeuren van het beeld van Mahatma Gandhi met rode verf roept vooral vraag­tekens op, in plaats van chau­vinistische woede. Wat is er in hemelsnaam fout aan Gandhi, zal de gemiddelde Amsterdammer zich afvragen. Bovendien is Gandhi natuurlijk niet onze held, maar een universele weldoener, dat voelt toch anders.

Toch staan ook in deze stad standbeelden van de echte boeven, die nog niet gevandaliseerd zijn. Dat komt waarschijnlijk door de locaties. Amsterdam is niet zo’n beeldenstad. Het beeld van Van Heutsz, de voormalig gouverneur-generaal van Nederlands-Indië die in zijn eigen tijd al als schurk werd gezien, staat zo’n 20 meter hoog boven de ingang van De Bazel op de Vijzelgracht. Je hebt een drone nodig om daar iets tegen uit te richten.

Ook landveroveraar J.P. Coen, die huishield in de voormalige koloniën, staat niet prominent op een plein, maar wordt vereerd met een standbeeld dat op een paar meter hoogte is verwerkt in de gevel van de Beurs van Berlage. Logisch dat het nog niet besmeurd is. Iedereen die wel eens een plafond schildert, weet dat je de zwaartekracht in ­combinatie met verf moet ­respecteren.

Snoepmerk Tony’s Choco­lonely probeerde nog te profiteren van de beeldenstorm door met graffiti zijn logo onder het beeld van Coen te laten spuiten. De directeur werd ervoor aan­gehouden. Een inhaker, noemen ze dat in marketingland.

Het voormalige Van Heutszmonument aan de Apollolaan werd reeds in 2004 omgekat tot Monument Indië-Nederland, nadat tot twee keer toe was geprobeerd het op te blazen met dynamiet. We liepen hier weer eens ver voor de rest van het land uit. Vergeleken met die tijd is de huidige storm een briesje.

En dan is er nog een bestuurlijk slimmigheidje toegepast, waardoor de Stopera nauwelijks aan de haal gaat met de beeldenstorm. Want het was uitgerekend GroenLinksleider Rutger Groot Wassink, die in 2018 met een activistische agenda en een gebalde vuist de raadsverkie­zingen won, die deze week afwachtend reageerde. Terwijl zijn partijgenoten op sociale media al steun hadden betuigd aan het voorstel Coen van zijn sokkel te trekken, kondigde hij aan dat het stadhuis zich voor­lopig niet in de discussie zal mengen.

Zoals premier Rutte de discussie over Zwarte Piet jarenlang bestempelde als ‘iets dat de samenleving moet oplossen’, gebruikt Groot Wassink nu een zelfde ‘Rutteroute’ als reactie op de beeldenstorm. Hij keurt het bekladden af en noemde Coen een slachter, maar: ‘het primaat van deze discussie is niet aan de politiek’. Oftewel: Amsterdam blijft neutraal en zal stand­beelden niet weghalen of beschermen.

Dat biedt hem de ruimte om, als er over een tijdje consensus is over hoe we moeten omgaan met controversiële monumenten, alsnog een standpunt in te nemen.

Het is besturen uit het boekje. Na een rumoerige periode heeft Groot Wassink de stad naar een luwte gemanoeuvreerd. Laat de beeldenstorm maar even in andere steden woeden.

Beeld Paul van der Steen

Reageren? r.koops@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden