Opinie

‘De Amsterdammer heeft weinig aan het EMA’

Maarten Visser zet, nu het kantoor aan de Zuidas is geopend, zijn vraagtekens bij de komst van het European Medicine Agency (EMA) naar Amsterdam.

Presentatie van het EMA-hoofdkantoor, januari 2018, met minister Bruins, EMA-topman Rasi en wethouder Kock. Beeld EPA

Op vrijdag 15 november kreeg het Europese Medicijnagentschap (EMA) de sleutel van zijn nieuwe hoofdkantoor op de Zuidas. Het EMA vestigde zich in Amsterdam na het brexitreferendum in 2016 dankzij een intensieve lobby van de Nederlandse regering en de gemeente Amsterdam. Beide hoopten met de komst van het EMA op economische voorspoed voor alle betrokken partijen. Echter is het zeer de vraag of de Amsterdammers hier vooralsnog van meegenieten.

Die lobby richtte zich vanaf het begin op de behoeften van het EMA en zijn medewerkers, beargumenteerde minister Bruno Bruins van Medische Zorg in een Kamerbrief drie weken geleden. De regering hoopt de 225 miljoen euro aan kosten van het gebouw terug te verdienen door huurinkomsten van het EMA en door de extra banen en bedrijven die het agentschap naar verwachting aantrekt.

Ook Amsterdam hielp bij de lobby voor de komst van het EMA. De gemeente droeg bij aan het bidboek en betaalde een miljoen euro om de 650 EMA-medewerkers persoonlijk te begeleiden. Werknemers werden geholpen aan een woning, een school voor hun kinderen en de gemeente verzorgde oriëntatiesessies op de arbeidsmarkt om hun partners aan het werk te krijgen. Individuele begeleiding voor een collectief economisch voordeel, was hiervoor de achterliggende gedachte.

Druk op de woningmarkt

Veel van de 900 medewerkers wonen inmiddels in Amsterdam. Dit zorgt voor nog meer druk op de woningmarkt. Expats vinden het bovendien veelal normaal om voor een kleine etage grof te betalen. Ze zijn niet anders gewend in steden als Londen en Parijs.

Ook heeft de komst van de gezinnen van EMA-medewerkers geleid tot een toestroom aan internationale leerlingen die geen of amper Nederlands spreken voor reguliere scholen. Zij kunnen vaak niet terecht op internationale scholen door een gebrek hieraan in de stad. Het rijk financiert alleen extra taallessen voor Nederlandse kinderen van laagopgeleide ouders. De gemeente moet hier dus mogelijk financieel bijspringen.

Achterdeur

Daarnaast verwacht de regering dat de komst van het EMA jaarlijks 36.000 nieuwe zakenreizigers aantrekt. Dit zijn 100 extra reizigers per dag die de binnenstad nog drukker maken. Sinds 2016 neemt de gemeente tal van maatregelen om de drukte door toeristen af te remmen, waaronder een hotelstop en het aan banden leggen van Airbnb.

Zolang de gemeente blijft meewerken aan de komst van bedrijven lijkt dit vooral voor de bühne omdat toeristen er weer dubbel en dwars bijkomen, via de achterdeur. Bovendien zijn de bedrijven die de stad momenteel aantrekt overal en nergens actief en hebben zij geen specifieke binding met Amsterdam. Ze willen vooral profiteren van wat Amsterdam te bieden heeft, zo min mogelijk belasting betalen en zijn veelal gericht op kortetermijnwinsten.

Dit maakt het lastiger om als gemeente voorzieningen te financieren die ervoor zorgen dat Amsterdam zowel een mooie stad blijft om in te wonen als in te investeren.

Cohesie en leefbaarheid

De lobby voor het EMA doet denken aan het debacle met Unilever en de dividendbelasting, met een regering die haar lobby enkel richt op de behoeften van bedrijven om ervoor te zorgen dat zij hier naartoe komen. Zij houdt hierbij geen rekening met burgers en de gemeente in navolging daarvan niet met haar inwoners. De gemeente moet daarom veel strenger worden en alleen helpen bij het aantrekken van bedrijven die echt iets aan de stad toevoegen of willen bijdragen. De komst van één Europees agentschap is nog behapbaar. De verwachte komst van meerdere aanverwante bedrijven en instituties op deze manier is schadelijk voor de cohesie en leefbaarheid in de stad.

Pas als de gemeente gaat beseffen dat zij tegen het belang van de eigen inwoners in zaken doet, en zowel aan bedrijven als aan Den Haag strengere eisen gaat stellen, zullen Amsterdammers profiteren van de vele nieuwe kantoorpanden op de Zuidas die als paddenstoelen uit de grond schieten.

Maarten Visser. Policy and advocacy officer bij Free Press Unlimited, schreef dit artikel op persoonlijke titel.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden