Opinie

'D66 dé onderwijspartij? Het lijkt er niet op'

Coalitiepartij D66 schiet tekort in haar rol als 'onderwijspartij', betoogt Josef Früchtl, hoogleraar filosofie van kunst en cultuur van de UvA, in dit opiniestuk.

Aftrap van de actieweek van WOinActie, eind september op het Roeterseiland Beeld ANP

D66 - zo klinkt het uit de politieke luidsprekers - is 'dé onderwijspartij'. "De kracht van Nederland", zo gaat de advertentie door, "ligt in kennis en innovatie. Investeren in onderwijs vormt de sleutel tot succes en persoonlijke groei. D66 vecht voor het beste onderwijs..." Enzovoort en zo verder.

Sinds een jaar heeft Nederland nu een D66-minister voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ingrid van Engelshoven. En je moet zeggen dat haar instap onstuimig was.

Uiteraard zijn de geplaagde burgers van een parlementaire democratie eraan gewend dat hun politieke vertegenwoordigers A zeggen en B doen; dat ze met een ernstig gezicht benadrukken hoe zeer ze naar de burgers willen luisteren en dan met een glimlach ophoepelen. Maar de impertinentie van mevrouw Van Engelshoven is toch opmerkelijk.

Wat is er gebeurd? Nadat de plannen van het kabinet-Rutte III publiekelijk bekend waren geworden, ging een schok door de Nederlandse academische wereld. Het was de eerste klap. ­Alle medewerkers bij de universiteit, van docenten tot decanen en colleges van bestuur, ­wezen er al lang op dat er financieel een systematisch een groot tekort bij het hoger onderwijs zit.

Nederland doet het op dit moment nog goed, maar dat komt alleen omdat er twintig jaar geleden tenminste op een voldoende manier geïnvesteerd werd. Het hoge niveau wordt inmiddels alleen in stand gehouden doordat de medewerkers zich structureel overwerken. Sinds jaren is 'werkdruk' een permanent probleem.

'Doelmatigheidskorting'
Maar voor de minister lijkt dit niet meer dan een running gag. In plaats van meer te investeren in het hoger onderwijs, kondigt ze aan door te gaan met de restrictieve financiële maatregelen van de afgelopen jaren.

De naam die Rutte III ervoor heeft uitgevonden is 'doelmatigheidskorting'. Niemand weet precies wat ermee bedoeld wordt, maar iedereen weet dat het om 183 miljoen euro gaat.

Dit was het startsignaal voor WOinActie. Het was duidelijk dat het hoger onderwijs van deze overheid en van deze D66-minister niets te verwachten heeft. Als fatsoenlijke burger probeer je eerst een gesprek in te gaan.

De minister doet vriendelijk en is aan het glimlachen. Maar na Prinsjesdag was dit voorbij. Niet alleen werd de 'doelmatigheidskorting' niet afgeschaft, er kwam nog een 'lumpsumkorting' van 19 miljoen bij. Dit was de tweede klap.

Als christelijk opgevoede mens herinner je je wel de Bergrede. Maar politiek gezien slaat het normaal gesproken nergens op om ook nog de andere wang toe te keren. Passender lijkt het voorbeeld waarbij de handelaars - en politici - de tempel uitgezet worden. Want hun impertinentie is verbijsterend.

De andere wang toekeren
D66 kwam namelijk op met een nieuwe communicatiestrategie. De schuldigen zitten nu bij de universiteiten zelf. Want die hebben veel meer geld dan ze zeggen.

D66 baseert zich daarbij op de algemene reserves in de jaarrekening, wetende dat algemene reserves geen geld op de plank zijn, dat algemene reserves niet hetzelfde betekent als 'solvabiliteit' en dat de universiteiten verliezen moeten maken als de solvabiliteit daalt. Bij de strategen van D66 is dit best bekend, en toch doen ze een poging met zo'n goedkoop trucje. Ze moeten toch wanhopig zijn.

Tegen deze achtergrond wordt ook de impertinentie begrijpelijk. Want deze houding is meestal een façade voor onzekerheid en wanhoop. Maar van je politieke vertegenwoordigers verwacht je competentie. Als het afgelopen jaar iets heeft laten zien, is het dat D66 incompetent is.

WOinActie demonstreert vrijdag in Den Haag, voor het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Weten­schap.

Josef Früchtl, hoogleraar filosofie van kunst en cultuur, ­Universiteit van ­Amsterdam

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden