Opinie

Crisisexpert: ‘Volg RIVM niet blindelings’

Niet alleen in Brabant is een crisisaanpak nodig, maar in heel Nederland, stelt crisisexpert Gert-Jan Ludden. ‘Geef elke dag op primetime een persconferentie.’

Premier Mark Rutte en Jaap van Dissel van het RIVM maakten maandag bekend dat we in Nederland geen handen meer mogen schudden.Beeld ANP

Na de excessieve ontwikkelingen rond het coronavirus in de afgelopen weken is het nu de hoogste tijd dat de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCB) de regie naar zich toetrekt en aan slagvaardig crisis­management gaat doen. 

De tijd van achteroverleunen en alleen maar de adviezen van het RIVM opvolgen is voorbij en de crisis wordt te omvangrijk voor Bruno Bruins (Minister voor Medische Zorg) en Jaap van Dissel (directeur RIVM). De coronacrisis is een brede maatschappelijke crisis geworden, die de openbare orde en veiligheid van ons land bedreigt. 

Scholen gaan dicht, er is sociale onthouding, mensen zijn aan het hamsteren, evenementen worden afgelast, we mogen niet meer reizen naar bepaalde gebieden, ziekenhuizen zijn besmet en mensen vragen zich af of ze nog wel goede zorg kunnen krijgen.

Er moet snel worden geschakeld en onder grote tijdsdruk moeten besluiten genomen worden. Dat betekent dat het ministeriële crisisteam frequenter bijeen moet komen met betrokken experts. Van reactief naar proactief handelen en voorwaardenscheppend leiding geven aan de crisisorganisaties van de 25 veiligheidsregio’s en van andere maatschappelijke organisaties.

Dat crisismanagement niet in de genen van het kabinet zit, bleek wel uit de persconferentie die de premier maandag gaf. Hier werd de mededeling gegeven dat we in Nederland geen handen meer mogen schudden. Het lijkt op de brandweer die uitrukt om een grote brand te blussen en daarvoor een tuinslang meeneemt.

Dinsdag stond in The Irish Times dat er ook transmissie van het coronavirus is via personen die geen ziekteverschijnselen tonen en dat de Nederlandse overheid hierover verkeerd advies geeft.

Grenzen en scholen dicht

Volg dan ook niet blindelings de adviezen van het RIVM, maar stel kritische vragen als overheid. Wees niet te voorzichtig en beperk je als kabinet niet tot een enkele hygiënerichtlijn uit de koker van de virologen, maar kondig relevante en serieuze maatregelen aan voor bedrijven, hulpdiensten, de reisbranche, het openbaar vervoer, zorginstellingen, de onderwijssector en organisatoren van evenementen in heel Nederland.

Kijk naar landen die minder terughoudend in hun aanpak zijn. In bijvoorbeeld Italië, Japan, Griekenland en Polen gaan de scholen dicht. Buurlanden van Italië sluiten de grenzen, terwijl Israël aan de toeristen vraagt het land te verlaten. In Azië wordt de temperatuur van de passagiers in vliegtuigen en treinen gemeten. Nederland doet dit allemaal niet, terwijl de besmettingen toenemen.

Neem als overheid de verantwoordelijkheid zoals de burgemeesters in Brabant dat hebben gedaan. Hoe het kan en moet – daadkrachtig – zagen we daar bij de persconferentie. Geef dagelijks op primetime een persconferentie met behulp van gebarentolken en informeer de bevolking over de laatste stand van zaken. Ga verder dan alleen hygiënemaatregelen.

In deze onzekere tijd moeten veel vragen worden beantwoord en de voorspelling is dat de (draconische) maatregelen niet beperkt zullen blijven tot de provincie Brabant. Een multi­disciplinaire en integrale crisisaanpak vanuit Den Haag is noodzakelijk. 

De voordelen zijn het creëren van urgentiebesef, een gedegen afstemming tussen alle disciplines, het naadloos aansluiten op de regionale en internationale crisisorganisaties en het richting geven aan eenduidige besluitvorming en effectieve communicatie met de bevolking. We moeten vroegtijdig de lessen optekenen uit deze wereldwijde crisis.

Pandemieplatform

Daarom een oproep aan de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV), nu reeds te gaan observeren bij de verantwoordelijke instanties en te signaleren wat goed gaat en waar het beter kan. Dat draagt bij aan de kwaliteit van het evaluatierapport achteraf.

Stel dat we het coronavirus binnen afzienbare tijd onder controle krijgen, dan is het wachten op de volgende zoönotische infectieziekte die zich aandient. We moeten dan minder verrast zijn en ons daar in algemene zin beter op voorbereiden door middel van een nationaal pandemieplan. Een aanpak waarin buitenlandse ervaringen zijn verwerkt, scenario’s worden doordacht en maatregelen worden voorbereid voor alle sectoren van de samenleving.

En dat onder regie van een pandemieplatform. Precies de benadering die ook in 1999 is gekozen met het Millenniumplatform onder leiding van Jan Timmer: een deskundig platform dat het kabinet ondersteunt in een pro­actief en kordaat besluitvormingsproces bij nationale crisissituaties.

Gert-Jan Ludden is expert op het gebied van crisisbeheersing en integrale veiligheid. 

Lees het laatste nieuws over het coronavirus in ons liveblog. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden