Opinie

'Cijfers over bezoekers in Amsterdam zijn onbetrouwbaar'

De berekening van de omvang van de bezoekerseconomie in Amsterdam is een grabbelton met allesbehalve onafhankelijke gegevens, schrijft Stephen Hodes van denktank Amsterdam in Progress.

Amsterdam is populair maar betrouwbare gegevens over bezoekersaantallen zijn er niet Beeld Joris van Gennip

Het Amsterdamse onderzoeksbureau SEO publiceerde onlangs een onderzoek naar de impact van de bezoekerseconomie op ­Amsterdam. De eerste zin: "Het aantal bezoekers aan Amsterdam is tussen 2005 en 2016 gegroeid van 11 miljoen tot bijna 18 miljoen."

Dat doet meteen mijn wenkbrauwen fronsen. Waarop is deze informatie gebaseerd? En die vraag komt voortdurend naar boven bij het lezen van het onderzoek.

Geen primair onderzoek
Het probleem ligt erin dat de onderzoekers geen primair onderzoek hebben gedaan, oftewel zij hebben geen eigen gegevens verzameld. Het onderzoek is gebaseerd op secundaire gegevens, gegevens die eerder door andere onderzoekers zijn verzameld. Dat kan, als de gegevens betrouwbaar zouden zijn, maar dat is hier helaas vele malen niet het geval.

De gegevens zijn onder andere afkomstig van Amsterdam Marketing, het NBTC en de Amsterdam City Index. De eerste twee zijn promotionele instellingen met als opdracht toerisme naar Amsterdam en Nederland te bevorderen, dus zij zijn gebaat bij een bepaalde uitkomst.

En de Amsterdam City Index is een publicatie van Amsterdam City, een ondernemersvereniging met een focus op de economie van de Amsterdamse binnenstad, die zoals ze zelf aangeeft 'de stem van de ondernemer' wil laten horen en dus allesbehalve onafhankelijk is.

Grabbelton met gegevens
De berekening van de omvang van de bezoekerseconomie in Amsterdam is een grabbelton gevuld met gegevens waarvan vaak niet duidelijk is wat de relevantie ervan is.

Voor een onderzoek naar de impact van de bezoekerseconomie zijn twee gegevens van groot belang: 1) over hoeveel bezoekers hebben we het en 2) wat geven ze gemiddeld uit?

In het onderzoek stelt SEO: 'In 2016 trok Amsterdam 17,9 miljoen bezoekers' - zonder bronvermelding, met slechts in een voetnoot 'geconstrueerd op basis van de Amsterdam City Index'. Dat is geen betrouwbare bron en het is niet duidelijk waarop dit aantal is gebaseerd.

Verschillende definities
En wat voor type bezoekers/toeristen is dit? Want Amsterdam Marketing, NBTC en CBS gaan uit van verschillende definities. Over wie hebben we het in feite? En hoe worden de Nederlandse en buitenlandse dagbezoekers geteld en door wie? Dit zijn maar een paar van de vele vragen.

Stephen Hodes: toerismedeskundige,­ ­betrokken bij de onafhankelijke denktank Amsterdam in Progress Beeld Hape¿ Smeele

Wat de bezoekersomzet betreft, geeft SEO aan dat de door Amsterdam Marketing berekende omzet in 2016 'driemaal het bedrag van NBTC' is. Het verschil wordt in een voetnoot toegelicht: "SEO Economisch Onderzoek doet geen uitspraak over de voor- en nadelen van de gebruikte methodes. Duidelijk is dat Amsterdam Marketing een bredere groep bezoekers bereikt en mede daarom hogere bestedingen berekent."

Dat kan, maar bij een verschil van 12 miljard euro, 300 procent, moet je je toch ernstig achter de oren krabben. Daarnaast wordt er op onnavolgbare wijze door SEO geconcludeerd: 'Een gemiddelde (dag- en verblijfs)bezoeker besteedt in Amsterdam 242 euro per bezoek.'

Onbetrouwbare gegevens
De bestedingen van de buitenlandse dagbezoekers, die hier deel van uitmaken, zijn 'op basis van ATCB'; maar ATCB is dezelfde organisatie als Amsterdam Marketing, die een bezoekersomzet berekent van driemaal die van het NBTC.

Dus over hoeveel bezoekers we het hebben en wat hun bestedingen zijn, is onduidelijk. Het onderzoek is een exercitie met te veel schattingen en te veel onbetrouwbare gegevens, waardoor de uitkomsten onbetrouwbaar zijn. Op ­basis hiervan kun je geen gefundeerde conclusies trekken.

Toch haalt het rapport het nieuws. In Het Parool van 19 oktober: 'Meer geld, niet meer overlast', in De Telegraaf van 19 oktober: 'Amsterdam trekt 18 miljoen toeristen' en in de Volkskrant van 20 oktober: 'Amsterdam trok 18 miljoen toeristen'. Blijkbaar is het verschil tussen toeristen en bezoekers iedereen ontgaan.

Maar nog erger is dat wij meer en beter mogen verwachten van SEO, een economisch onderzoeksbureau gelieerd aan de Universiteit van Amsterdam, en van de opdrachtgever, de gemeente Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.