Johan FretzBeeld Artur Krynicki

Bush werd net zo impopulair als zijn oorlogen

PlusJohan Fretz

Toen vrijdag bekend werd dat president Trump de Iraanse generaal Qassem Soleimani in Irak had laten ombrengen, verliep de stortvloed aan reacties uiteraard volledig langs partijlijnen. 

In het huidige politieke landschap hoef je niet meer na te denken over wat je van iets vindt, je hoeft alleen maar te kijken naar wat de poortwachters van jouw club ervan vinden.

Onafhankelijke journalisten twitterden dat dit misschien wel de belangrijkste gebeurtenis in het Midden-Oosten was sinds de Amerikaanse inval in Irak. Wie terugblikt op de Irak-inval uit 2003, weet tot hoeveel schade één zo’n actie kan leiden. 

Het is onmogelijk de invasie van toen niet te zien als eerste schakel in een reeks ingrijpende gebeurtenissen, die de wereldwijde koers van de afgelopen twee decennia hebben bepaald. Of eigenlijk begon het net iets eerder, met de twee vliegtuigen die zich in de Twin Towers boorden.

Nog zie ik mijn ouders voor de televisie zitten. We keken naar de diepe kraters op de plek waar eerst twee reuzen stonden, we zagen de beelden van mannen in pak die door de stalen constructies heen naar beneden sprongen, de krijsende Amerikanen, rennend door zwarte donderwolken van stof. Mijn moeder zei: “Mijn gunst, Jan, dit wordt de Derde Wereldoorlog! We hadden een huis met een kelder moeten hebben.”

Daarop zei mijn vader: “Ja hoor, Virginia, de terroristen hebben het vast op Almere gemunt, Manhattan aan het Weerwater. En een schuilkelder in een rijtjeshuis op drooggelegd water had ons vast beschermd tegen een kernoorlog.”

We bleken geen schuilkelder nodig te hebben, de bommen vielen niet op Almere. De domme oorlogen kwamen er wel, maar werden veilig ver van huis uitgevochten. Ze werden ontketend door president George W. Bush, in wat men ook wel noemt: the fog of war, de spreekwoordelijke mist die ontstaat in de nasleep van een oorlogsdaad of aanslag. 

Een vacuüm, waarin de verwarring en chaos zo groot zijn dat instituten wankelen en protocollen overbodig worden verklaard. In dat vacuüm kunnen leiders, drijvend op de kolkende angst, hun ongrondwettelijke oorlogen beginnen.

Deze fog of war gaf ons de Irak-invasie, die uitliep op een ramp van ongekende proporties. Op de smeulende puinhopen ervan werd de kiem gelegd voor de latere IS. Dat leidde niet alleen tot een ravage in de regio, maar ook tot een reeks bloedige terreuraanslagen in het Westen.

George W. Bush werd uiteindelijk net zo impopulair als zijn oorlogen, en effende daarmee de weg voor zijn opvolger, de relatief onbekende senator Barack Obama. 

Die had zich immers, in tegenstelling tot zijn grote rivaal Hillary Clinton, al vanaf het begin tegen de Irak-invasie uitgesproken. Mede daardoor kon hij president worden van een oorlogsmoe land. En zonder een president Barack Obama zou er weer nooit een president zijn gekomen die zijn hele politieke carrière begon op basis van de racistische leugen dat Obama niet in Amerika geboren zou zijn: Donald Trump.

Tot welke keten van gebeurtenissen zal de uitschakeling van Soleimani leiden? We weten het niet, maar de actie kan in elk geval niet los worden gezien van Trumps afkeer van zijn voorganger. Waar Obama met zijn kerndeal probeerde de verhoudingen met Iran te de-escaleren, kiest Trump nu juist nadrukkelijk voor escalatie.

Opvallend, voor iemand die zich vaak juist beroept op isolatiepolitiek, maar hij zal niet de eerste president zijn die in spierballenvertoon afleiding zoekt voor zijn eigen schandalen en zo alvast één gebeurtenis bespoedigt: zijn herverkiezing.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden