Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Burgers die zelf conclusies trekken zijn de schrik van Russische machtshebbers

PlusDerk Sauer

In mijn bureaukast staan diverse parafernalia uit mijn loopbaan in de Russische journalistiek. De mooiste is een oorkonde uit 1991 – gebonden in een omslag van rood leer – van de Russische Vereniging van Journalisten. In dat jaar werd het tijdschrift Moscow Magazine, dat ik net lanceerde, uitgeroepen tot ‘het beste journalistieke project van het jaar’. Bij de oorkonde hoorde ook een staatspensioentje. Door de ineenstorting van de Sovjet Unie is het helaas nooit tot uitbetaling gekomen. Een paar jaar later kreeg ik een prijs als ‘beste uitgever’ van diezelfde journalistenvereniging.

Nu, dertig jaar later, verschijnt de Nederlandse stichting waarvan ik oprichter ben op de website van het Russische Ministerie van Justitie. Dat was minder goed nieuws. De stichting werd tot ‘foreign agent’ verklaard. Dit label is door de Russische overheid bedacht om het leven van ngo’s, en sinds kort ook media, die contact onderhouden met het buitenland zo moeilijk mogelijk te maken.

Foreign agents’ komen onder strikt financieel toezicht te staan, moeten zich overal kenbaar maken als ‘buitenlands agent’ en krijgen louter tegenwerking van overheid en van aan de overheid gelieerde organisaties. “In de praktijk ben je melaats. Een vijand van het volk,” aldus mijn Russische collega Alexander Gubski.

Dat VTimes, een nieuw platform dat is opgericht door de beste financiële journalisten van Rusland, nu dit label krijgt opgeplakt, is opmerkelijk. De berichtgeving van VTimes is niet bepaald radicaal en specifiek gericht op Russische zakenmensen en investeerders.

De site is een initiatief van journalisten die tot voor kort voor de zakenkrant Vedomosti werkten (in 1999 was ik samen met Financial Times en The Wall Street Journal de oprichter). Onlangs kwam Vedomosti in handen van een pro-Kremlin oligarch. De journalisten stapten uit protest op, startten VTimes en vonden onderdak bij onze stichting.

Alle journalistieke projecten waarbij ik in Rusland betrokken ben (geweest), hanteren dezelfde simpele principes: ze zijn onkreukbaar, feitelijk, onafhankelijk en gebalanceerd. Daar kregen we in de jaren negentig prijzen voor, maar die principes worden in het huidige Poetintijdperk als een bedreiging gezien. De lezer uitnodigen zelf na te denken en conclusies te trekken uit de aangedragen feiten, maakt de machthebbers angstig. Niet de journalisten zijn geradicaliseerd – die doen hun werk nog steeds naar eer en geweten – maar de autoriteiten, wier legitimiteit stoelt op propaganda.

Hoelang VTimes nog in de lucht kan blijven is onzeker. Het businessmodel is naar de knoppen; adverteerders durven hun vingers niet te branden aan samenwerking met ‘buitenlandse agenten’. De dappere journalisten willen verder, ook al lopen ze als ‘vijand van het volk’ persoonlijk gevaar. Maar hoe? Dat is nu de grote vraag.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden