Opinie

‘Brexit-akkoord moet ook over 45.000 Britse Nederlanders gaan’

Als er een akkoord komt tussen de EU en VK gaat dat vooral over de handel, schrijft Annette Schrauwen in dit opiniestuk, en weinig over de mensen. Dat betekent moeilijke keuzes voor de 45.000 Britten in Nederland.

Als Boris Johnson na zijn politieke loopbaan Nederlander wil worden, moet hij de Britse nationaliteit opgeven.Beeld AFP

De onderhandelingen tussen de Europese Unie (EU) en het Verenigd Koninkrijk (VK) over de onderlinge verhoudingen vanaf 1 januari 2021 duren maar voort, en iedere keer horen we dat het ‘bijna’ rond is. Daarmee lijken we af te stevenen op een toekomst zonder handelsovereenkomst tussen de EU en het VK. België, Frankrijk en Nederland hebben de Europese Commissie gevraagd om vaart te zetten achter de maatregelen die de ergste ellende moeten voorkomen als er op 1 januari 2021 geen overeenkomst geldt.

Belangrijk voor het slagen van de onderhandelingen is het vertrouwen tussen beide partijen – en dat is niet groot. Wellicht helpt het voor het vertrouwen van de EU in het VK een beetje dat het House of Lords de scherpe randjes uit de voorgestelde Internal Market Bill wil halen en zo verhindert dat een Britse minister in feite kan besluiten om de al overeengekomen regeling over de grens met Noord-Ierland naast zich neer te leggen. En wellicht helpt het een beetje dat Dominic Cummings, de man van ‘take back control’ en ‘get brexit done’, van het podium is verdwenen.

Dataroaming uit

Eén ding lijkt zeker: als er al een akkoord komt, gaat het over de handel in goederen, niet over de positie van elkaars inwoners. Nu zullen de meesten van ons niet veel ongemak ondervinden als we na 31 december 2020 een paar dagen naar Londen willen. Daar verblijven zonder visum kan 90 dagen in een periode van 180 dagen. Misschien moeten we de dataroaming op onze mobiel uitzetten als providers besluiten de prijs daarvan te verhogen, maar dat is het dan wel. Voor Britten die in Nederland wonen en Nederlanders die in het Verenigd Koninkrijk wonen verandert er meer.

In het terugtrekkingsakkoord van januari dit jaar zijn afspraken gemaakt over Britten die voor 1 januari 2021 in Nederland wonen en Nederlanders en andere Europese burgers die voor die datum in het VK zijn gaan wonen. In beginsel is hun verblijf voor de rest van hun leven zeker gesteld. In Nederland krijgen Britten een verblijfsdocument op basis van het terugtrekkingsakkoord. Wel controleert de IND eerst of zij inderdaad werk en/of voldoende inkomen hebben.

Britten die na 31 december in Nederland willen komen wonen, hebben geen Europees verblijfsrecht meer en moeten een nationale verblijfsvergunning aanvragen. Daarbij gelden alle beperkende voorwaarden die het nationale vreemdelingenrecht kent. Voor Nederlanders die na 31 december al dan niet tijdelijk naar het VK willen verhuizen, geldt het Britse vreemdelingenrecht, dat met een puntensysteem werkt. Dit kan ertoe leiden dat Britten die graag de Nederlandse nationaliteit zouden willen aannemen om uitdrukking te geven aan hun band met Nederland, daarvan afzien. Volgens het Nederlands recht moeten zij afstand doen van de Britse nationaliteit als ze ervoor kiezen Nederlander te worden. Daarmee worden ze ‘vreemdeling’ voor het Britse vreemdelingenrecht, wat problemen kan geven als zij bijvoorbeeld langere tijd voor een ziek familielid in het VK willen zorgen.

Dubbele nationaliteit

Het Nederlandse gebrek aan vertrouwen in Britse naleving van het terugtrekkingsakkoord, heeft geleid tot een specifieke uitzondering in de Nederlandse nationaliteitswet. Nederlanders in het VK die als gevolg van de brexit besloten hebben Brit te worden, kunnen toch ook Nederlander blijven. Een specifieke groep Nederlanders mag hierdoor definitief een specifieke dubbele nationaliteit behouden. De wet treedt in werking ‘als er geen overeenkomst wordt bereikt waarin de rechten van Nederlanders in het VK voldoende zijn gewaarborgd’. Dat lijkt nu het geval.

De wet is op zichzelf een mooi initiatief om Nederlanders te beschermen, maar meet met twee maten. Waarom geldt deze niet voor de ongeveer 45.000 Britten in Nederland (in januari 2019 woonden 13.600 Britten in Amsterdam) en wel voor de Nederlanders in het VK? In het oorspronkelijke voorstel gold de wet voor beide groepen, maar daar was geen politieke meerderheid voor te krijgen. De Britten die in het kader van alle onzekerheid rond de brexit Nederlander zijn geworden zijn, net als de Nederlanders in het Verenigd Koninkrijk die Brit zijn geworden, ook in hun persoonlijk leven hard geraakt door de uittreding uit de EU. Waarom dan toch dat meten met twee maten?

Wereldwijd neemt acceptatie van dubbele nationaliteit toe, maar in Nederland hebben we er moeite mee. Zelfs als het gaat om een uitzondering voor een heel beperkte specifieke groep, hebben ‘geboren’ Nederlanders blijkbaar een streepje voor op genaturaliseerde Nederlanders. Pure discriminatie, als je het mij vraagt.

Annette Schrauwen

Hoogleraar Europese ­integratie aan de ­Universiteit van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden