Opinie

‘Boerenprotesten? Kleine Afrikaanse boeren worden het hardst getroffen’

Nederlandse boeren protesteren tegen de beperkingen van stikstofmaatregelen, maar kleine Afrikaanse boeren dragen de grootste lasten van de klimaatcrisis, analyseert Manuel Voordewind. 

Handwerk op een kwekerij in Zuid-Ethiopië.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Minister Schouten van Landbouw wil dat boeren per 1 september minder eiwitten aan hun dieren geven om het stikstofprobleem aan te pakken. Farmers Defence Force eist dat ze deze veevoermaat­regel terugdraait. Doet ze dat niet, dan wordt het land platgelegd, zo stellen ze.

Waar Nederlandse boeren worstelen met de gevolgen van de nieuwe stikstofmaatregelen, zitten Afrikaanse boeren vooral met onvermogen om zich tegen de gevolgen van klimaat­verandering te weren. De stem van deze Afrikaanse boeren heeft de afgelopen periode van boerenprotesten niet geklonken. Hun lijden ten gevolg van het veranderende klimaat gebeurt veelal in stilte.

Terug in armoede

In veel ontwikkelingslanden ondervinden lokale boeren enorme gevolgen door het veranderende klimaat. Vorige week presenteerden vijf VN-organisaties een rapport waarin ze stellen dat er een grote toename van ondervoeding en honger in Afrika optreedt. Dit komt door conflicten, economische teruggang en klimaat­verandering. Bovenop de gevolgen van de coronapandemie dreigt ook klimaatverandering dus jaren van vooruitgang in ontwikkelings­situaties teniet te doen. Volgens de Wereldbank kan klimaat­verandering tegen 2030 zelfs meer dan 100 miljoen mensen terugduwen in armoede.

Het wrange hierbij is dat de stikstofuitstoot van ontwikkelingslanden slechts een fractie van de wereldwijde uitstoot is. Hoewel zij zelf dus minimaal bijdragen en hebben bijgedragen aan klimaatverandering, worden ze oneven­redig geconfronteerd met de gevolgen.

Rijke versus arme boeren

Dit geldt ook voor bijvoorbeeld Ethiopië, waar veel boeren wel zeer veerkrachtig moeten zijn om met de constant veranderende factoren om te gaan. Frequentere droogte en overstromingen betekenen dat gewassen regelmatig worden verwoest.

In de praktijk zijn het vooral de rijkere Ethiopische boeren die de grillen van het klimaat kunnen opvangen. Zij hebben financiële buffers en zijn beter in staat om maatregelen te nemen en een andere manier van werken te adopteren.

De verminderde landbouwproductie verzwakt het concurrentievermogen van armere boeren, wat op haar beurt de marktpositie van de rijkere Ethiopische boeren juist versterkt. Dit is een kwalijke ontwikkeling omdat kwetsbare boeren zo alleen maar kwetsbaarder worden en de voedselzekerheid verder onder druk komt te staan.

In het Akkoord van Parijs hebben ontwikkelde landen zich vastgelegd samen 100 miljard dollar per jaar vrij te maken voor klimaatfinanciering in ontwikkelingslanden. Het vergroten van de klimaatbestendigheid van kleinschalige voedselproducenten is hierin als prioriteit erkend. Maar het ziet er sterk naar uit dat het geld en de aandacht er niet gaat komen, ook Nederland lijkt zijn fair share niet te gaan bijdragen.

Internationale aanpak

Het is van essentieel belang dat de toezeggingen uit het Akkoord van Parijs wel worden nageleefd. Het is daarom hoopvol dat minister Kaag eerder deze maand in een Kamerbrief over de internationale aanpak van corona bevestigde dat de klimaatafspraken van Parijs relevanter dan ooit zijn.

Klimaatfinanciering kan Afrikaanse boeren helpen over te schakelen op klimaatslimme landbouw. Dit is de enige manier om te voorkomen dat arme boeren en arme landen in een negatieve spiraal terechtkomen. Concreet kan dit onder andere door in te zetten op droogte­resistente en vroeg rijpende gewassen zodat de voedselzekerheid ook in periodes van droogte gegarandeerd kan worden.

Ontwikkelingsorganisatie Tear roept politici op om tijdens het zomerreces nog eens goed na te denken over de stem van boeren in ontwikkelingslanden en de beloofde klimaatfinanciering in werking te stellen. Het is naast de coronacrisis een van de meest dringende problemen waar de wereld vandaag mee wordt geconfronteerd en het is onverantwoordelijk om nu weg te kijken.

Manuel Voordewind, lobbyist voor ­ontwikkelingsorganisatie Tear.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden