Opinie

'Blok leest Amsterdam de les, maar zaaide problemen zelf'

'Wat minister Blok er niet bij zegt, is dat hij het probleem voor de middengroepen in belangrijke mate zélf heeft veroorzaakt,' schrijft Duco Stadig in een reactie op kritiek van de minister op hoe Amsterdam omgaat met middeninkomens.

Minister Stef Blok Beeld ANP

Het is verkiezingstijd, dus minister Blok kwam langs om Amsterdam de les te lezen: de stad doet te weinig voor de middengroepen. Als ideaal schetste hij een stad waar 30% van de bevolking uit lagere inkomens bestaat, in plaats van 50%, zoals nu. De resterende 20% moet de stad uit, om plaats te maken voor de middengroepen. Hierop hebben velen al in Het Parool gereageerd.

Wat Blok er niet bij zegt, is dat hij het probleem voor de middengroepen in belangrijke mate zélf heeft veroorzaakt. Tot voor kort konden middengroepers namelijk nog terecht bij de particuliere verhuurders in de vooroorlogse stad, met samen zo'n 55.000 woningen van 55-70 m2, met huren van 500-700 euro, zeer goed betaalbaar voor de agent, de onderwijzer en de nachtzuster.

Neveneffect
Om beleggers uit binnen- en buitenland in de nieuwbouw van woningen te interesseren heeft Blok het puntenstelsel verruimd. Het neveneffect daarvan was dat die 55.000 bestaande woningen ineens boven de liberalisatiegrens konden worden getild. Dat gebeurt nu massaal, wethouder Ivens wees er al op. En Patrick Meershoek verbeelde woensdag treffend de stuitende taferelen waar dat vaak toe leidt. Er zijn veel jonge vastgoedhyena's op de nieuwe mogelijkheden afgekomen.

Meepraten? Dat kan onderin het artikel.

Het effect is dat deze hele categorie woningen voor middengroepers onbereikbaar is geworden, omdat ze bij leegkomst vér boven de 1.000 euro per maand worden verhuurd - vaak aan expats. Dat verklaart mede de explosieve stijging van het aantal expats dat zich in 2015 hier vestigde.

Bij de corporaties kunnen de middengroepers ook niet meer terecht, want die mogen niet meer aan inkomens boven 35.000 euro verhuren (tijdelijk verhoogd naar 40.000). De meeste middengroepers zitten daar boven, en die kunnen dan nergens meer heen.

Steeds kleiner
De corporaties mogen van Blok slechts bij uitzondering in het segment 700-1000 nieuw voor hen bouwen, want dat moet de markt oppakken, is zijn motto. Inmiddels is duidelijk wat de markt dan doet: de woningen worden steeds kleiner.

Voor 900 euro kun je in de nieuwbouw zo'n 40 m2 huren. Daar hebben middengroepers met een kind niks aan. Die trekken dan ook massaal de stad uit naar de omliggende gemeenten, want gezinswoningen van rond 900 euro worden in Amsterdam nauwelijks meer gebouwd, zeker niet binnen de Ring.

Aan het puntenstelsel kan Blok nu niets meer doen, maar hij kan wél zorgen dat middengroepers weer bij de corporaties terechtkunnen. De inkomensgrens zou daartoe naar 50.000 euro moeten worden verhoogd.

Dat mag niet van Europa, zal Blok zeggen, maar hij kan het daar ook gewoon gaan vragen. De tijden zijn veranderd en Frans Timmermans zit in Brussel op dit soort dereguleringsverzoeken te wachten, zeker omdat men elders in Europa de Europese regels toch al veel soepeler uitvoert. Blok zelf kan daarnaast de corporaties toestaan om ook in het segment 700-1000 euro nieuw te bouwen.

Erfpachtstelsel
De gemeente kan zelf ook iets doen, namelijk door bij de uitgifte van grond in erfpacht aan beleggers voor middenwoningen een langjarige maximale huur en een minimaal aantal vierkante meters voor te schrijven. D'66 raadslid Reinier van Dantzig stelde dit voor.

Fijn dat we nog steeds een (verminkt) erfpachtstelsel hebben. D'66 en de VVD wilden dat helemaal afschaffen, maar daar stak de SP een stokje voor. Dat komt nu goed uit.

Als de gemeente dit zo gaat voorschrijven, gaat onvermijdelijk de grondopbrengst omlaag. De gemeente kan zich dat makkelijk permitteren, zeker als ze dure bruggen over het IJ en dergelijke naar de toekomst verschuift.

Voor de VVD en D'66 is er alle aanleiding om hier de prioriteiten te verschuiven, want het zijn juist hun jonge kiezers die nu noodgedwongen de stad verlaten.

Duco Stadig, oud wethouder Volkshuisvesting en Grondzaken (PvdA)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden