Opinie

‘Binnenstad is plek van alle Amsterdammers’

Publicist Fred Feddes schrijft dat de binnenstad van Amsterdam meer is dan alleen een woonbuurt, een ondernemersmilieu en een toeristenoord. ‘De binnenstad is ook van bewoners van De Pijp, de Watergraafsmeer, Nieuwendam, Bos en Lommer, zelfs Diemen en Amstelveen.’

Beeld ANP

De gemeente Amsterdam liet enkele jaren geleden onderzoek doen naar Beleving van drukte in de binnenstad (2015). De onderzoekers spraken met tal van betrokkenen die globaal in twee groepen uiteenvielen. Enerzijds waren het bewoners en ondernemers van de binnenstad; anderzijds bezoekers van buiten Amsterdam, zowel Nederlandse dagjesmensen als buitenlandse toeristen.

Het duurde even voordat ik begreep wat hier vreemd aan was: ik ontbrak. En met mij ontbrak de overgrote meerderheid van de Paroollezers. Zomaar verdwenen. Vergeten door de onderzoekers, alsof wij er niet toe doen.

De meeste Amsterdammers hebben namelijk geen woonadres in de binnenstad. Ik woon in Oost, u misschien in West, Zuid of Noord. Maar wonen doe je niet alleen op je eigen adres, je woont ook in de straat, in de buurt, in de stad als geheel, inclusief het centrum. Voor ons allen behoort de binnenstad tot ons woongebied. De binnenstad is, de naam zegt het al, de binnenstad van heel Amsterdam.

Honderd jaar geleden was dat evident het geval, toen er iedere ochtend tienduizenden mensen naar het centrum trokken om er te werken, in lange fietsfiles en volgepakte trams. Deze rol als centrum van massale werkgelegenheid is sindsdien zwakker geworden, maar op talloze andere manieren blijven veel Amsterdammers, waar in de stad ze ook wonen, op de binnenstad georiënteerd.

Stedelijke voorzieningen

Ik ga iedere zaterdag naar de boerenmarkt op de Nieuwmarkt, voor anderen behoren de Bijenkorf, Paradiso, de Stadsschouwburg, de OBA, de Hortus, Artis, Concerto, Hoppe, Tuschinski, de Waag, de lapjesmarkt in de Westerstaat of een van de vele unieke boekwinkels en speciaal­zaken tot het vanzelfsprekende leefgebied. En vergeet niet de duizenden studenten die vanuit alle buurten van de stad hun vaste gang naar de UB, het Roeterseiland of het conservatorium maken. Het zijn stuk voor stuk geen buurtvoorzieningen maar stedelijke voorzieningen. Ze zijn er niet alleen voor de 86.000 binnenstadsbewoners maar voor alle 860.000 Amsterdammers.

De binnenstad is meer dan alleen een woonbuurt, een ondernemersmilieu en een toeristenoord. De binnenstad is ook binnenstad. De binnenstad is ook van bewoners van De Pijp, de Watergraafsmeer, Nieuwendam, Bos en Lommer, zelfs Diemen en Amstelveen.

Zij dragen bij aan de vitaliteit en de continuïteit van de binnenstad en ze stellen eigen eisen aan de voorzieningen, de sfeer en de bereikbaarheid (vaak per fiets). Wie plannen maakt voor de binnenstad, moet ook met hen rekening houden.

Deze betekenis van de binnenstad als binnenstad raakt nogal eens ondergesneeuwd. Het onderzoek uit 2015 is er maar één voorbeeld van. Hoe komt dat?

Misschien heeft het te maken met de stadsvernieuwing in de jaren tachtig, die steeds per buurt werd aangepakt. ‘Met enige bezorgdheid kon men vaststellen, dat de visie op de stad als geheel vervaagde ten gunste van de aandacht voor de buurt’, merkte stadshistoricus Richter Roegholt hierover op.

Buurtdenken

Het buurtdenken sloeg van De Pijp en de Dapperbuurt over op het centrum, vooral nadat de binnenstad in 2002 een stadsdeel als alle andere stadsdelen was geworden. We zien het nu bijna dagelijks: er is volop aandacht voor de binnenstad als afgebakend territorium (en probleemgebied), terwijl de visie op haar rol in de stad als geheel vaag is.

Nu de gemeente een visie op de binnenstad wil ontwikkelen, en hoogleraar planologie Zef Hemel heeft ingeschakeld om hiervoor materiaal te verzamelen, moet het weer eens hardop worden gezegd.

Voorkom dat straks alle aandacht opnieuw gaat zitten in de tweedeling tussen binnenstadbewoners en bezoekers, maar stel de derde vraag, die misschien wel de belangrijkste is: welke betekenis heeft de binnenstad voor Amsterdam als geheel?

Fred Feddes is publicist, gespecialiseerd in ruimtelijke en stedelijke ­onderwerpen. Hij is auteur van 1000 jaar Amsterdam (2012), De Dam (2018) en Fietsstad Amsterdam (2019).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden