Plus Column

Bijlmerianen, te land, ter zee en in de lift

Patrick Meershoek Beeld Maarten Steenvoort

De doden kunnen niet spreken. In algemene zin is dat een goede zaak. Het is niet dat we kampen met een schreeuwend tekort aan meningen, opvattingen en standpunten van de levenden. Als de doden zich ook nog in deze permanente kakofonie mengen, is het einde wel zo'n beetje zoek.

Een uitzondering zou ik wel willen maken voor Heere Heeresma, de zeven jaar geleden overleden schrijver van prachtige boeken als Han de Wit gaat in ontwikkelingshulp en Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming, begin jaren zeventig geschreven in de toen net opgeleverde Bijlmermeer.

Ik zou de schrijver graag nog eens vragen naar zijn herinneringen aan zijn verblijf in de Bijlmer. Heeresma woonde in de flat Haag en Veld. Hij was een van de kleurrijke personen die de wijk in die pioniersjaren met veel humor en creativiteit naar hun hand wisten te zetten.

Optimistisch over de Bijlmer was Heeresma niet. In een interview met deze krant vertelde hij indertijd dat zijn interesse in zijn medebewoners puur antropologisch van aard was. "Te midden van kommer en ellende zijn mensen op hun best. Die stresssituatie hier vormde gewoon een extra attractie."

Het weerhield Heeresma er niet van zich met enthousiasme in te zetten voor de buurt. Hij deed mee aan velerlei protest­acties en werd de belangrijkste redacteur van de onregelmatig verschijnende Bijlemer Post ('Het enige blad voor en door bewoners van de Bijlmermeer, te land, ter zee en in de lift').

Omdat de vaste roep om kopij maar zelden werd beantwoord, kon Heeresma zijn gang gaan, bijvoorbeeld met een uitgebreid, voor de lezers weinig geruststellend interview met een niet-bestaande rampendeskundige die concludeerde dat de flats in de Bijlmer onvoldoende bescherming boden tegen de atoombom.

Uit de rubriek Voor de bejaarden!: 'Zijn de kinderen nog langs geweest met de feestdagen? Of hebben ze het even met de telefoon afgedaan? Het is waar. Wanneer ze klein zijn schoppen ze in je schoot en als ze groot zijn trappen ze op je hart. Maar wanneer ze denken dat we op ze zitten te wachten dan hebben ze het mis.'

De Bijlemer Post was een poging om leven te brengen in wat toen nog betonnen slaapsilo's in een uitgestrekte zandvlakte waren. In Haag en Veld werd ook het plan geboren voor de eerste lokale omroep van het land, die de bewoners op zaterdagmiddag via de centrale antenne illegaal een informatief en verstrooiend programma aanbood.

Ook Heeresma werd een passant in de Bijlmer, zoals veel pioniers de wijk na enkele jaren teleurgesteld verlieten. De stad van de toekomst werd nog voor de oplevering van de laatste flat afgeschreven als een stedenbouwkundige en sociale mislukking.

In die sfeer van algehele malaise verdwenen ook de inspanningen van de pioniers in het grote vergeetboek, waar een glimmende medaille voor bewezen moed en inzet op zijn plaats was geweest.

Reageren? patrick@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden