Opinie

'Bij IJ-bruggen ontbreekt samenhang met andere ambities volledig'

De sprong over het IJ gaat mis met de beoogde twee bruggen, stelt Freek Kluen maandag in een opiniestuk in Het Parool. Het Amsterdamse stadsbestuur reageert op actuele problemen, maar vergeet eerder geformuleerde doelen.

Artist's impression van een nieuwe Magere Brug over het IJ. Beeld XOOMlab

Amsterdam neemt een aanloop om de sprong over het IJ te maken. De verkenning van 19 juni 2015 geeft een scala aan mogelijkheden. Dinsdag 22 december werd bekend dat Amsterdam voorkeursrecht gevestigd heeft voor twee posities: de verbinding vanaf Het Stenen Hoofd naar de Grasweg en de verbinding vanaf het verlengde van de Jan Schaeferbrug naar het Hamerstraatgebied.

Twee bruggen, voor fietsers en voetgangers, die dan in een eindbestemmingsgebied landen. Het komt over als tasten in de toekomst. De samenhang met andere ambities uit de Structuurvisie 2040 en meer recent, Stad in balans, ontbreekt volledig. De sprong over het IJ zou een bouwsteen moeten zijn die aan een samenhangend eindbeeld in 2040 bijdraagt. Echter, met de twee nu in beeld zijnde bruggen is de relatie met thema's als het Havenfront, spreiding van toerisme, verlagen van milieubelastende verplaatsingen door auto's, scooters en bussen en gevarieerde woon-werkmilieus ver te zoeken. Kortom: een puzzelstukje, maar zeer twijfelachtig of dat in het eindplaatje van de Structuurvisie 2040 past.

Geen openbaar vervoer
Waar gaat het nu mis? Allereerst zijn de nu voorgestelde bruggen alleen bedoeld voor fietsers en voetgangers; het openbaar vervoer is volledig buiten beschouwing gelaten. Het stadsbestuur reageert op een actueel probleem - de steeds groter wordende drukte op de ponten (met name het Buiksloterveer), mede veroorzaakt door de succesvolle ontwikkelingen bij Overhoeks en NDSM - maar vergeet de zelf geformuleerde ambities en doelen in de Structuur­visie 2040 hierbij te betrekken. Want na Overhoeks en Buiksloterham komen straks NDSM en het Hamerstraatgebied ook echt in ontwikkeling. Gaat iedereen daarheen op de fiets of lopend?

Beide bruggen landen in een eindbestemmingsgebied en dragen daarmee onvoldoende bij aan een echte verbetering van de infrastructuur. Daarnaast leveren de bruggen serieuze problemen voor de beroepsvaart en de bereikbaarheid van de Passenger Terminal. De keuze voor bruggen op de kortste afstanden en alleen voor fietsers en voetgangers, lijkt vooral ingegeven door de wens het actuele probleem zo goedkoop mogelijk op te lossen. Bovendien heeft Amsterdam nu al op een aantal hoofdfietsroutes serieuze congestieproblemen. De fiets is weliswaar een groen vervoermiddel, maar gaat niet de enige oplossing worden voor de enorme groei aan verplaatsingen. Nu het proces starten voor de definitieve besluitvorming over deze twee bruggen in 2017, zal in de toekomst de stad flink opbreken.

Ambitieus
Het stadsbestuur heeft met de Structuurvisie 2040 een ambitieus, zij het wat caleidoscopisch toekomstbeeld neergelegd voor de stad en dreigt nu weer in de waan van de dag te verzanden. Het college heeft er baat bij nu terug te keren naar de aanpak die bij het schrijven van de Structuurvisie is gehanteerd: grote thema's en echte vergezichten. Een helikopterview is nodig. Maar neem dat nu eens letterlijk en laat het college én de hoofden van de ambtelijke afdelingen uit het cluster Ruimte en Economie in die helikopter stappen en de hoogte zoeken.

Wat is er dan te zien, cirkelend boven de stad? Amsterdam is een compacte stad die duidelijk omsloten wordt door de Ring-A10 voor autoverkeer. Noord is gewoon een deel van de stad binnen de ring, de aloude tegenstelling tussen de stad en Noord bestaat eigenlijk niet. Het IJ doorkruist de stad, net als de Theems Londen en de Seine Parijs. Waar Amsterdam behoefte aan heeft, is een groene ring binnen de A10. Welk deel van de groene ov-ring ligt er al? De oudste tramlijn van Amsterdam is lijn 10 en is een deel van die cirkel. Laat nu de oostelijke brug beginnen op het Azartplein en trek lijn 10 door naar de Johan van Hasseltweg. Die brug is dan voor fietsers, voetgangers en bus en tram. Trek lijn 10 vervolgens door over de Van Hasseltweg, dan kruist hij de Noord/Zuidlijn, gaat via de Distelweg en Grasweg en gaat daar via een ov-fietstunnel naar het Stenen Hoofd.

Deze groene cirkel kan bijdragen aan de toenemende groei van verplaatsingen over het IJ. Daarnaast ondersteunt die de spreiding van toerisme en de groei van gevarieerde, aantrekkelijke woon-werkmilieus in Noord, die baat hebben bij een goede bereikbaarheid. Het allerbelangrijkste is wel om de noordelijke IJ-oevers binnen de groene ring tot centrum te verklaren, de ontwikkelingen op de noordelijke IJ-oevers rechtvaardigen dat volledig. De cirkel is dan rond.

Wilt u reageren? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Beeld Privé
Freek Kluen

is projectmanager en strategisch adviseur.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden