Michiel Couzy.Beeld Artur Krynicki

Bezuinigen in tijden van crisis

PlusRepubliek Amsterdam

Net in het jaar dat de Amsterdamse coalitie van GroenLinks, D66, PvdA en SP wil scoren met progressieve plannen, slaat de coronacrisis een enorm gat in de begroting.

De bestuurders van deze stad kunnen zich de komende maanden niet bezighouden met politieke vergezichten, maar moeten de begroting sluitend krijgen, een moeilijke, maar ook belangrijke klus.

Deze week berekenden deskundigen op verzoek van Het Parool dat de gemeente door de crisis dit jaar zeker 280 miljoen euro aan verwachte inkomsten misloopt. Denk hierbij aan toeristenbelasting, parkeergelden, leges voor festivals, dividenden en reclamebelasting. Bovendien moet het gemeentebestuur meer geld uitgeven aan bijstandsuitkeringen en het is maar de vraag of dat wordt gecompenseerd.

Wethouder Victor Everhardt heeft inmiddels 50 miljoen euro uit de algemene reserve gehaald om de eerste klappen op te vangen. Of dat genoeg is, weet hij niet. “Dit is een verantwoorde inschatting,” zei hij deze week tegen de gemeenteraad.

Onzekerheid alom, want niemand weet hoe lang de intelligente lockdown gaat duren en hoe groot de gevolgen zijn voor de maatschappij, economie en voor de financiën van de gemeente. Wel is duidelijk dat Amsterdam een sluitende begroting moet presenteren en niet, zoals het rijk, de schulden kan laten oplopen om de gevolgen voor de stad te beperken.

Everhardt opereert uiterst behoedzaam. Eerst wil hij duidelijkheid hebben over de schade, vervolgens bij het rijk aankloppen voor steun en daarna volgen pas de keuzes om de begroting sluitend te krijgen. Hierbij gelden ‘geen heilige huisjes’, zei hij. Het college moet ‘harde keuzes kunnen maken’, al tekende hij aan dat bezuinigingen de economische ellende alleen maar kunnen vergroten. Everhardt houdt, zo is duidelijk, alle kaarten tegen de borst.

Dat doet burgemeester Femke Halsema niet. Zij publiceerde deze week met haar collega’s uit Milaan, Parijs en Barcelona een oproep aan Europese instellingen om niet zomaar te bezuinigen. Volgens de burgemeester hebben bezuinigingen tijdens de vorige crisis veel ellende veroorzaakt: de publieke diensten zijn verzwakt, economisch herstel is vertraagd en sociale ongelijkheid nam toe. Ook eisen de burgemeesters directe toegang tot Europese fondsen die zijn vrijgemaakt voor bestrijding van de pandemie.

Dat Halsema op deze manier opkomt voor het belang van de stad past bij de prominente positie die burgemeesters van grote steden opeisen. Dit is geheel in lijn met de leer van de in 2017 overleden politicoloog Benjamin Barber, die vond dat steden de rol van de falende natiestaten moeten overnemen.

Inhoudelijk hebben de burgemeesters een punt. Bas Jacobs, hoogleraar economie, legde deze week in een online interview in debatcentrum De Balie nog eens uit hoeveel schade de bezuinigingen hebben aangericht aan het economisch herstel na de krediet- en schuldencrisis. Hij voegde daar aan toe dat het de slechtst denkbare reactie zou zijn als gemeenten vanwege de financiële problemen nu ineens gaan bezuinigen of belastingen gaan verhogen.

De timing van de burgemeestersbrief was wel gek. Het kabinet geeft, net als veel andere Europese landen, juist ontzettend veel geld uit om de economische schade te beperken. Bezuinigingen zijn nog niet aan de orde. Bovendien brengt Halsema haar wethouder Financiën in een moeilijke positie. Everhardt moet nog bij het rijk langs, terwijl Halsema al Europees geld opeist. De wethouder zegt dat er ‘geen heilige huisjes zijn’, maar de voorzitter van het college zet al een streep door bezuinigingen.

Heeft Halsema wellicht voor haar beurt gesproken, vroeg Rik Torn van de VVD zich dan ook af. Als de gemeente onverhoopt toch moet bezuinigen, dan zal de oppositie niet aarzelen Halsema fijntjes aan deze brief te herinneren.

Politiek verslaggevers Michiel Couzy en Ruben Koops belichten beurtelings op zaterdag in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? m.couzy@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden