Opinie

'Behoud de leegte van Noord voor de kunst'

Kunstenaars hebben van Noord een aantrekkelijker stadsdeel gemaakt, maar vooral projectontwikkelaars profiteren daarvan, schrijft Berith Danse.

Ook het Dockyard Festival, onderdeel van het Amster­dam Dance Event, op het NDSM-terrein in Noord heeft bijgedragen aan de groeiende populariteit van NoordBeeld Amaury Miller

Deze week nam artistiek leider Kim Tuin afscheid van stichting NDSM. Haar vertrek mag gezien worden als een symptoom van de ontwikkelingen op het NDSM-terrein. In breder perspectief is die zorgelijk voor de ontwikkeling van Noord.

Als kunstenaar in dit stadsdeel en bestuurder van de Coöperatie Cultuurtafel Noord, een overkoepelende kunstenaarsclub, constateer ik al enige tijd groeiende spanning tussen de bouwbehoefte van de stadsontwikkelaars en de habitat van de kunstenaars.

Nu de huizenprijzen tot ongekende hoogten stijgen, voelen broedplaatsen in Noord - NDSM, de Zamenhofstraat, de Ceuvel, het Storkterrein - de dreiging dat tijdelijke contracten niet worden verlengd. Dat betekent dat kunst moet plaatsmaken voor woningbouw.

Onrechtvaardig is dat de waardevermeerdering van die gebieden niet gedeeld wordt met de kunstenaars die die gebieden in de afgelopen barre tijden mede aantrekkelijk maakten. Veel initiatieven op cultureel vlak hebben immers sterk bijgedragen aan de ontwikkeling van Noord tot een aantrekkelijker stadsdeel.

Makelaars adverteren zelfs met foto's van deze broedplaatsen om kopers het IJ over te krijgen. De bijdrage van experimentele kunstenaars en culturele pioniers wordt benoemd in een Cultureel ­Manifest dat deze zomer werd gepresenteerd door de Cultuurtafel Noord.

Investeer in leegte
Waarom zijn we als stad niet in staat de grote ruimten te beschermen die voor een dynamische kunst- en cultuursector noodzakelijk zijn? Waarom verdwijnen broedplaatsen? Waarom kunnen we kunst niet de ruimte blijven bieden die het verdient, in zo'n diverse stad?

Kunst heeft een grote waarde, en niet alleen een economische. Kunst komt tegemoet aan veel behoeften van mensen en is een essentieel onderdeel van ons menszijn.

En kunst ontstaat niet zomaar. Kunst moet gevoed worden. Dat kan door een dynamiek die ontstaat vanuit leegte. Een leeg blad, een leeg scherm, een lege ruimte of een leeg pand. Niet voor niets zijn er in Noord zo veel plekken waar waanzinnige projecten zijn ontstaan. Het stadsdeel is lange tijd ongemoeid en leeg gelaten. Neem bijvoorbeeld de vele festivals en ­happenings die het NDSM-terrein rijk is, gedurende het hele jaar.

Het zou daarom van de stad en de vastgoed­beheerders moed vereisen juist níet alles vol te willen bouwen in Noord. Behoud de leegte als belangrijke voorwaarde voor dynamiek van de kunst.

Het behoud van een grote leegte op het NDSM-terrein zou een bewuste investering zijn in het vertrouwen van dynamische processen op cultureel en kunstzinnig gebied. Ook dat leidt tot economische groei en uiteindelijk tot geld. En bovendien tot een gezonde samenleving en veel geluk.

Daarbij past nog iets anders. Als de stad de werkelijke bijdrage van de cultuursector in de broedplaatsen van Noord erkent, worden kunstenaars uitgenodigd aan tafels van de stedelijke planners. Zo blijft er een bottom-upbetrokkenheid.

Rauwheid
De rauwheid van Noord moet ook in de toekomst blijven bestaan. Noord moet Noord ­blijven. Dat kan de basis leggen voor ongekende culturele fenomenen en voor een verrassende, moderne openbare ruimte waarin mensen met uiteenlopende achtergronden elkaar treffen en het leven vieren.

Toekomstige generaties kunnen dan terugkijken op een periode waarin de gentrificatie van het stadsdeel plaatsvond zonder dat kunstenaars en bewoners die hier waren voordat het hip werd, hoeven te vertrekken.

Volkscultuur, moderne cultuur, subcultuur en nieuwe cultuur kunnen naast elkaar bloeien. Maar als de recente geschiedenis van Noord wordt veronachtzaamd, dreigt een onomkeerbare culturele verschraling.

Uitverkoop van de broedplaatsen leidt uiteindelijk tot een minder aantrekkelijk gebied om te vertoeven of te wonen. En dat is een slechte investering.

Berith Danse, auteur van Manifest Cultuurlab Noord en ­vicevoorzitter van ­belangenclub Coöperatie Cultuurtafel NoordBeeld Youtube
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden