Opinie

'Bedenk uw eigen kerstverhaal, en deel het met anderen'

Kerst beantwoordt volgens Joost Röselaers, predikant van Vrijburg, aan een behoefte tot vertellen van verhalen. Hij roept lezers op maandagavond hun eigen kerstverhaal te vertellen.

Beeld Floris Tilanus

Terwijl ik deze zomer langs de grachten liep en de mussen van het dak vielen van de hitte, werd ik gebeld door Mabel van Oranje. Ze had een kerstidee. Het was begin december geboren tijdens een etentje met vrienden om alvast in de kerststemming te komen. Op haar verzoek vertelde een oud-schoolgenoot toen aan tafel een verhaal, en dat raakte en inspireerde alle aanwezigen.

Het was geen geijkt kerstverhaal over de kribbe, het kindeke Jezus, de herders en de engelen. Het ging ook niet over de Kerstman en zijn rendieren, het meisje met de zwavelstokjes, of Ebenezer Scrooge. Het was een modern, eigentijds en persoonlijk relaas over een onverwachte wending in een leven en over diepe menselijkheid. De kerstgedachte klonk erin door. Het ontroerde.

Mabel van Oranje wilde het verhaal dolgraag doorvertellen, en zo ontstond bij ons het idee om kerstvertellingen te verzamelen. Want, zo dachten wij, iedereen heeft zijn eigen kerstverhaal.

Het zijn verhalen over hoop en verbondenheid, verhalen die eraan herinneren dat het goede zal overwinnen en dat er licht is aan het einde van de tunnel, verhalen over het wonder dat er altijd een nieuw begin is. Deze thema's komen allemaal terug in het verhaal dat de laatste eeuwen centraal staat aan het begin van de winter, de geboorte van Jezus. Er wordt in de Bijbel echter niets vermeld over de geboortedag van Jezus.

Dat was voor de schrijvers niet van belang. Nee, het ging ze om de betekenis van zijn geboorte. Die beschreven ze als de overwinning van het licht op de duisternis om ons heen. Pas eeuwen later besloten de kerken een geboortedag voor Jezus aan te wijzen. En zo ontstond ons kerstfeest op 25 december.

Magistrale pr-zet
Want hoe logisch was het om deze gebeurtenis te verbinden aan andere vieringen van het licht in vele oude culturen. Het was een magistrale pr-zet van de kerk. Het heeft het hele kerstgebeuren, dat in wezen niet heel bijzonder is, des te meer betekenis en waarde gegeven.

Kerst raakt aan een diep menselijk verlangen naar een vorm van verlichting. Alleen zijn we de afgelopen decennia de verhalen verloren om deze verlangens te duiden en te verdiepen. Kerst wordt zo meer en meer een zelfgenoegzaam feest, ze verliest haar betekenis. Ze verwordt tot louter een feest rond de kerstboom, met lekker eten en drinken, en hopelijk zonder ruzies. Ze is dan hooguit een pauze in het dagelijkse leven en levert ons weinig nieuwe inzichten en betekenis op. Een gemiste kans.

Er zijn zoveel elementen verbonden aan het kerstfeest die beantwoorden aan een diepe behoefte. Aan diepgang, die vaak zo wordt gemist. Aan een echt waardevol gesprek aan tafel over wat ons bezighoudt en ontroert. Misschien ook wel aan een aansporing om in het dagelijkse leven andere accenten te leggen, de aandacht te vestigen op andere zaken.

Langere dagen
En daarom vroeg ik, samen met Robert Alberdingk Thijm (de oud-schoolgenoot), verschillende mensen om met hun kerstverhaal te komen: schrijvers, theatermakers, televisiescenaristen, acteurs en politici. Mensen die één ding gemeen hebben: het zijn vertellers.

Een van hen was Jan Terlouw. Hij schreef in zijn kerstvertelling dat alle volkeren, in alle culturen en al vanaf ver voor onze westerse jaartelling, in het hart van de winter verhalen vertellen om te vieren dat de dagen weer langer worden en het zonlicht terugkeert. De oude Egyptenaren verhaalden over de geboorte van de zonnegod Osiris, de Grieken noemden hem Helios, de Kelten spraken over Belenos, de Chinezen hadden Xihu, de Perzen vertelden over Mithras.

Met al deze eigentijdse verhalen willen wij ook nieuw leven blazen in de goede traditie van het verhalen vertellen. Deze dreigt te verdwijnen. Hoe vaak vertellen wij elkaar immers nog verhalen? Verhalen die ons een andere werkelijkheid voorhouden, vaak op speelse wijze. Verhalen die ons bemoedigen als het donker is om ons heen. Verhalen die onze identiteit versterken, als individu maar ook als samenleving. Verhalen zijn van levensbelang, zij vormen en bepalen ons.

Uitnodiging
Zo kwam een bundel tot stand met vijftien kerstvertellingen om voor te lezen aan elkaar of aan onszelf, om door te geven rond de kerstboom, aan de kersttafel of gewoon bij de centrale verwarming. En ja, ook het verhaal van Robert Alberdingk Thijm staat erin.

'Kom vanavond met verhalen...', zo begint de laatste strofe van het schitterende gedicht Vrede van Leo Vroman, dat zo vaak is geciteerd en voorgelezen. Het gaat verder met 'hoe de oorlog is verdwenen,/ en herhaal ze honderd malen/ alle malen zal ik wenen.' Je zou het zomaar een kerstgedicht kunnen noemen. We ontleenden er de titel van onze verhalenbundel aan, met respect, en met de wens voor een betekenisvolle kerst: Kom vanavond met verhalen...

Het is ook een uitnodiging aan u, de lezer. Bedenk uw eigen kerstverhaal, en deel het vanavond met de mensen om u heen.

Fijne kerst.

Predikant van Vrijburg Robert Verhoeve Beeld Robert Verhoeve
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden