'Auto's in de grachtengordel, dat is niet meer van deze tijd'

Het verkeersbeleid van Amsterdam stimuleert sluipverkeer over de grachten. Dat is ongewenst. Maak de grachtengordel autovrij en geef de auto elders meer ruimte, schrijft Arthur Claassen in een opinie-artikel voor Het Parool. 

De Herengracht in Amsterdam.Beeld anp

De gemeente heeft sinds begin jaren negentig geprobeerd het centrum autoluw te maken door een strikt parkeervergunningenplafond per buurt, stijgende vergunningstarieven voor bewoners, torenhoge parkeertarieven voor bezoekers en een ingewikkeld net van eenrichtingsverkeer door het centrum.

De laatste jaren zet de gemeente in op het doorknippen van belangrijke verkeersaders. Damrak en Rokin zijn al deels eenrichtingsverkeer en het Muntplein staat voor een grote herinrichting, waarbij waarschijnlijk de Vijzelstraat van één kant wordt afgesloten. Op de Dam is door het schrappen van de invoegstrook de doorstroming voor de Bijenkorf verslechterd. De Marnixstraat is bij het Haarlemmerplein eenrichtingsverkeer geworden. Het nieuwe Leidseplein wordt zelfs helemaal autovrij.

Tijdrovender en ingewikkelder
De vraag is of dat logisch is. Het centrum van Amsterdam is opgebouwd uit een aantal grotere verkeersassen die als radialen vanuit het stadshart richting de centrumrand lopen. Grof gezegd: de trambanen. Wellicht het belangrijkst is daarbij de as Centraal Station-Damrak-Dam-Rokin-Munt-Vijzelstraat. Het gevolg van al die knippen is dat de auto bijna geen kant meer op kan.

Het wordt steeds tijdrovender en ingewikkelder je weg te vinden in het centrum. Bepaalde routes en pleinen worden autovrij, maar het sluip- en zoekverkeer via andere routes (lees: over de grachten) neemt toe. Je krijgt daarmee een verplaatsing van verkeer naar smallere wegen, die nog minder toegerust zijn op autoverkeer dan de grote verkeersassen.

Nooit voor autoverkeer
Ik ben geen verkeersdeskundige, maar het lijkt me dat er een slimmer alternatief is. En dat is ook meteen de roze olifant in de kamer: het terugdringen van de geparkeerde en rijdende auto op de grachten. Immers, dáár staan de meeste auto's geparkeerd. En daar zijn de wegen het smalst.

De grachten zijn natuurlijk nooit ontworpen voor autoverkeer. Bovendien zijn de grachten ook de mooiste gedeelten van het centrum. Het is niet meer van deze tijd daar een openbare parkeerplaats en rijbaan van te maken. Beter laten we de grote verkeersassen doen waar ze goed in zijn: verkeer doorgeleiden. Het liefst tweerichtingsverkeer. En richt ondertussen de grachten ruimtelijk, rustig en publieksvriendelijk in. Met een veel kleinere rol voor de auto dan nu het geval is.

Parkeerplek is heilig
De reden waarom de gemeente nog niet voor deze strategie kiest, is wel logisch. Het is gemakkelijker het wegennet te reorganiseren dan bewoners hun parkeervergunning af te pakken. Vergunninghouders kunnen doen voorkomen alsof ze recht hebben op de auto voor de deur, als ware het een grondrecht. Dat is niet het geval. Die parkeerplek is ook geen eigendom van de bewoner. Een parkeervergunning geeft de bewoner slechts het recht zijn auto in de openbare ruimte te parkeren.

Het is de vraag of het nog redelijk is dat privébezit zoveel publieke ruimte inneemt. Je kunt ook zeggen: als je ervoor kiest om in een historisch centrum te wonen, kun je niet verwachten dat het voorzieningenniveau op alle punten hetzelfde is als in een dorp of moderne stad. Er is geen plaats voor een hockeyclub, zwembad of Ikea in de grachtengordel. Er is veel voor te zeggen dat er ook geen plaats is voor tienduizenden parkeerplaatsen.

Vooralsnog is de parkeerplek voor de deur heilig. Het is de vraag hoe lang de gemeente een relatief kleine groep autobezitters nog uit de wind houdt.
Het wordt tijd voor langetermijnbeleid, met de kwaliteit van de openbare ruimte als uitgangspunt.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Beeld Arthur Claassen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden