Opinie

Architect: ‘Fietstunnel onder het IJ lost veel problemen op’

Architect Syb van Breda mengt zich opnieuw in de discussie over de Sprong over het IJ. Waarom wil Amsterdam zo nodig een brug?

Beeld Noa Verhofstad

Weer staan de media bol van de frustratie en het ongeloof dat het maar niet lukt een breed gedragen verbinding over of onder het IJ voor elkaar te krijgen.

Het plan voor de Javabrug is afgeschoten. Zaterdag werd in Het Parool het voorstel voor deze oversteek vanaf het Azartplein bekritiseerd. Commissie na commissie buigt zich jaar na jaar over de materie en trapt telkens weer in dezelfde val: Amsterdam wil eigenlijk een brug en bij CS is het te druk dus moeten we naar de flanken.

Als deze rode lijnen nu eindelijk eens losgelaten worden is er ineens zo veel mogelijk. Waarom wil Amsterdam hier nou eigenlijk een brug? Het IJ is een water vol hoge schepen, tienduizenden per jaar. Ook zonder cruiseschepen moet een brug waar dan ook zo vaak open dat het fietsverkeer wordt gehinderd. Er moeten omvangrijke hellingbanen op de kant komen.

Hoge, beweegbare bruggen zijn duur: het budget voor de Javabrug was 210 miljoen euro. Een brug op een andere plek zou nog veel duurder uitpakken omdat de brug dan langer moet worden.

De drukte op de ponten over het IJ is inderdaad schrikbarend. Dat is ook de primaire reden om nu over vaste verbindingen na te denken. Maar die drukte wordt veroorzaakt door de wijze waarop het fietsverkeer wordt aangeboden en afgehandeld. Een pont spuugt elke zoveel minuten een paar honderd fietsers in één keer uit, die moeten zich een weg banen door een al even groot gezelschap dat de pont op wil, de andere kant op. Als er een vaste verbinding is, zonder hapering, stroomt het fietsverkeer continu door, zowel naar Noord als naar Zuid. Straks is ook de nieuwe IJboulevard achter CS klaar, met nog meer ruimte voor iedereen.

Matig imago

Kortom: de drukte bij CS moet gezien worden in het licht van de huidige toestand. ‘Overmorgen’ wordt het een stuk beter. Dat is maar goed ook, want de oversteek achter CS is verreweg de meest gebruikte van allemaal: zowel voor mensen die het station als eindbestemming hebben, als voor de doorgaande fietser die de snelste diagonale route door de stad neemt.

Syb van Breda. Architect en bedenker van onder andere het plan IJklopper; een tunnel onder het IJ vanaf de achterkant van het Centraal Station.

Nu duidelijk is dat een brug over het IJ niet voldoet, is het enige alternatief een tunnel. Tunnels zijn meestal duur: veel beton, bouwen onder water. Tunnels hebben een matig imago: donker, vies, sociaal onveilig. Aan die bezwaren kan prima tegemoet worden gekomen door de tunnel onder het IJ zo kort mogelijk te maken, met zo min mogelijk beton, een goede ruimtelijkheid, daglicht en groen.

Leg die tunnel dan aan op de plek waar de vraag het grootst is: niet bij het Azartplein, waar hij minimaal 700 meter lang moet worden en waar nauwelijks iemand wil oversteken. En ook niet ergens anders op Java-eiland, waar het onmogelijk is de hellingbanen de bestaande bebouwing in te passen en er ook niet veel mensen willen oversteken. En evenmin bij het ­Stenen Hoofd, waar weliswaar meer behoefte is, maar ook op beide oevers een boomtown wordt gebouwd. Inpassing van de tunnelhellingen is hier ook heel lastig en in elk geval heel duur.

Eigen oplossingen

Achter CS is meer dan genoeg ruimte. De hellingen van een tunnel kunnen op de plek waar nu de ponten aanmeren. Geen inbreuk op dure stedelijke ontwikkelingen, direct aansluitend op de bestaande hoofdinfrastructuur van fiets en ov. Er hoeft geen grond te worden verworven, er hoeft niets te worden gesloopt, de aanbesteding kan bij wijze van spreken morgen beginnen.

Het gemeentebestuur van Amsterdam moet over zijn eigen schaduw heenstappen. Amsterdam hoeft geen bruggen zoals San Francisco, Londen of Rotterdam. Deze stad heeft zijn eigen oplossingen.

De fietshoofdstad van de wereld hoeft zich niet te spiegelen aan anderen, die moet juist zelf unieke oplossingen bedenken. De oplossing ligt klaar, hij heet IJklopper. De inwoners van Amsterdam zullen er blij mee zijn en de liefhebbers van het unieke open IJ met een stad eromheen ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden