null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Annick was waarschijnlijk de laatste koerierster van het verzet die is vermoord door de Duitse bezetter

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

De Titaantjes in het Oosterpark is een bekend beeld van kunstenaar Hans Bayens. Die grote kop van Multatuli op de Torensluis is net zo’n icoon, en ook van hem.

Minder bekend is het Monument voor Annick van Hardeveld, dat Hans Bayens ontwierp. Althans, ik kende het niet. Al ben ik vaak langs de plek gefietst waar het monument, een steen met een plaquette, staat. Al sinds 1985. Op het Hekelveld.

Wist ik ook niets van, van het Hekelveld. Een plein zo ongeveer tussen de Martelaarsgracht, Spuistraat en Nieuwezijds Voorburgwal. Er is een schilderij van Jacob van Ruisdael dat hij rond 1665 maakte met de lange titel Winterlandschap met gezicht vanaf het Hekelveld in Amsterdam met links de Nieuwezijds Voorburgwal en rechts de Nieuwezijds Achterburgwal; op de achtergrond de koepel van het stadhuis en de toren van de Nieuwe Kerk.

We zien een groot gebouw met daarboven een dreigende lucht met zwarte wolken. Het is een zeer duister schilderij.

Op het Hekelveld werd in de nacht van 4 op 5 mei 1945 Annick van Hardeveld doodgeschoten. Ze was waarschijnlijk de laatste koerierster van het verzet die in de Tweede Wereldoorlog is vermoord door de Duitse bezetter.

De Amsterdamse Annick van Hardeveld was Rode Kruisverpleegster en medisch analiste in het Wilhelmina Gasthuis. En maakte deel uit van de verzetsgroep Max of Michiel III. Op de site van het Stadsarchief lees ik over wat er die nacht gebeurd is.

Als Rode Kruisverpleegster is ze gemachtigd zich ook na spertijd op straat te begeven. Ze is op weg naar Amsterdam-Noord om de leden van haar verzetsgroep te laten weten dat ze de volgende dag samen moeten komen in het Vossius Gymnasium. Daar heeft de groep wapens opgeslagen, die ze willen gaan gebruiken als de Duitsers zich de volgende dag, 5 mei, niet willen overgeven.

Als Van Hardeveld in haar verpleegstersuniform op haar herenfiets met houten banden over het Hekelveld fietst wordt ze vanuit een overvalwagen van de Grüne Polizei onder vuur genomen.

Een buurtbewoner is wakker geworden van de schoten. Hij noteert om 01.21 uur in zijn dagboek: ‘Een vrouw, haar gelaat al onder het bloed, ligt op ’t trottoir en bij het licht van de schijnwerpers van een patrouilleauto staan 3 Grüne Polizeibeambten hun pistolen snel te herladen. Er wordt nog even gevraagd Ist er tod? en één beambte belicht met zijn zaklantaarn het lijk, schopt er even tegenaan en antwoordt: Ja, dan stappen ze op de auto en rijden weg van Nieuwendijk richting Dam. Een fiets staat tegen de trammast.’

Met paard en wagen werd haar lichaam naar het Binnengasthuis vervoerd. De volgende dag gaven de Duitsers zich over. Op 11 mei werd ze met militaire eer begraven op de rooms-katholieke begraafplaats in Buitenveldert. In 1981 krijgt ze postuum het Verzetsherdenkingskruis.

En op 4 mei 1985 werd op het Hekelveld het monument ter ere van haar nagedachtenis onthuld.

Annick van Hardeveld werd 21 jaar.

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden