Opinie

'Amsterdammer kan de stad heroveren'

In de jaren zeventig en tachtig werd na een harde strijd de macht van de vrije markt in de stad ingeperkt. Dat kan opnieuw gebeuren, schrijft kraakhistoricus Eric Duivenvoorden vandaag in een opiniestuk in Het Parool.

Eric Duivenvoorden
'Dankzij de rellen in de Nieuwmarktbuurt kwam de Amsterdammer weer centraal te staan' Beeld George Verberne
'Dankzij de rellen in de Nieuwmarktbuurt kwam de Amsterdammer weer centraal te staan'Beeld George Verberne

'Voor de derde keer deze week is op de Nieuwmarkt een bierfiets tot staan gebracht door de actiegroep Genoeg is genoeg. De twaalf Britse toeristen werd vriendelijk verzocht af te stappen en hun vertier in de omringende kroegen voort te zetten. Toen de bestuurder de actie probeerde te verhinderen, werden de vier banden lek gestoken.'

'Burgemeester Van der Laan verklaarde dat hij wel enig begrip kan opbrengen voor de emoties die de gehate bierfietsen oproepen, 'maar dit is niet de manier om ertegen te ageren'. Hij zegde de exploitanten van bierfietsen extra politiebegeleiding toe om nieuwe incidenten te voorkomen.'

Of dergelijke berichten de komende jaren voor de nodige opschudding zullen zorgen, is de vraag. Maar er broeit iets in de stad.

Fundamentele verandering
Het waren zulke radicale acties die in het begin van de jaren zeventig de aanzet gaven tot een fundamentele verandering in het denken over de stad. Ook toen dreigde Amsterdam ten prooi te vallen aan wat tegenwoordig 'het rendementsdenken' wordt genoemd.

Britse beleggers doken in samenwerking met Nederlandse projectontwikkelaars overal op om Amsterdam voor te stuwen in de vaart der volkeren. Ze werden welwillend bijgestaan door het complete Amsterdamse bestuurs- en ambtenarenapparaat.

Kaalslag
Overal was men bezig de stad bouwrijp te maken voor grootschalige moderniseringsprojecten. Kattenburg ging tegen de vlakte, de helft van de Haarlemmerbuurt werd gesloopt om plaats te maken voor een vierbaanssnelweg die midden in het Westerpark moest uitkomen. De bulldozers om de Jordaan te 'saneren' stonden al klaar. En de aanleg van de metro voorzag in een grootscheepse kaalslag van het oostelijk deel van het stadscentrum.

Maar de wal keerde het schip. Het waren de inwoners van Amsterdam die in het geweer kwamen. Er ontstond een fijnvertakt netwerk van bewonersinitiatieven, actiegroepen, wijkcentra, belangenverenigingen, krakers en monumentenbeschermers die tot actie overgingen.

Een deel bestookte de autoriteiten met juridische procedures en uitgewerkte alternatieven, een ander deel voerde met acties de druk op. Er volgde een jarenlange strijd. Maar toen de kruitdampen waren opgetrokken, was het stadsbestuur overstag. Niet het grote geld, maar de Amsterdammer stond weer centraal. 'Bouwen voor de buurt' werd het credo.

Greep op de stad
Vastberaden verstevigde de gemeente Amsterdam in de loop der jaren haar greep op de stad. De lange mars tegen de vrije markt werd ingezet met uitgekiende bestemmingsplannen, bewonersinspraak en het buitenspel zetten van grote speculanten en kleine huisjesmelkers. Het leverde uiteindelijk een stad op om trots op te zijn, die het waard is om toeristen te verwelkomen. Een stad waar vele duizenden inwoners zelf hun stempel op hebben gezet.

Een bierfiets stop je niet in je eentje. Laat staan de overweldiging door de toeristenindustrie. Het is een langdurig proces van vallen en opstaan, waarbij conflicten met gevestigde belangen onontkoombaar zijn. Veel zal afhangen van de jonge generaties.

Er is hoop
De vraag is of ze tussen de roes van de schier oneindige reeks festivals door de gevaren die de stad bedreigen onder ogen willen zien en zich iets van het wel en wee van Amsterdam zullen aantrekken. Als de voortekenen niet bedriegen, is er hoop.

Ook 45 jaar geleden gingen studentenacties en een Maagdenhuisbezetting vooraf aan de golf van engagement waarbij men de stad weer in eigen hand nam. Voor de huidige studenten is er wat dat betreft in Amsterdam nog een wereld te winnen.

De komende weken besteedt Het Parool onder de noemer Veranderende stad aandacht aan hoe de populariteit en de groei van Amsterdam invloed hebben op ons leven.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan. Scroll een beetje naar beneden om een reactie te plaatsen.

Eric Duivenvoorden Beeld Peter Elenbaas
Eric DuivenvoordenBeeld Peter Elenbaas
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden