Wie kan het Java-eiland nog betalen? Veel bewoners van het eerste uur vertrekken gedwongen.

Opinie

‘Amsterdam, leg middenhuur voor altijd vast’

Wie kan het Java-eiland nog betalen? Veel bewoners van het eerste uur vertrekken gedwongen. Beeld Floris Lok

Eerste bewoners van het Java-eiland kunnen de gestegen huur niet meer opbrengen. Architect en ‘geestelijk vader’ Sjoerd Soeters wil dat middenhuren worden vastgelegd. 

Als ‘geestelijk vader’ van het ­Java-eiland was ik genodigde bij een bijeenkomst, eind juni in Pakhuis de Zwijger, waar ­huurders van ruim 500 ­woningen in de middenhuur, ooit begonnen met een gemiddelde huur van 604 euro per maand, hun zorgen en frustraties uitten. Sinds het aflopen van de erfpachtafspraken met de gemeente zijn het vrijesectorwoningen geworden en heeft verhuurder Bouwinvest de huren stapsgewijs verhoogd naar gemiddeld 1.467 euro per maand, een stijging van 140 procent.

Omdat ze de huur niet meer kunnen opbrengen, zijn de afgelopen twee jaar tweehonderd Java-eilanders gedwongen te verhuizen; dat is ongeveer 2 op de 5 huishoudens in de woongebouwen van Bouwinvest. Het levendige, sociale netwerk van het Java-eiland, een mooie buurtsamenleving, wordt op die manier uit ­elkaar getrokken en vernietigd.

Voor de aanvang van de bijeenkomst sprak ik een man die de belichaming is van de situatie waarin de huurders zich bevinden, als speelbal van de economische wetmatigheden: enerzijds ontvangt hij zijn, overigens niet sterk stijgende, pensioen uit de beheerportefeuille van Bouwinvest, anderzijds betaalt hij de sterk stijgende huur aan datzelfde Bouwinvest.

Zijn inkomen was voldoende toen hij ging wonen in een appartement met een middenhuur die was vastgelegd tussen gemeente en Bouwinvest. Nu de woningen vrijesector zijn geworden, wordt de huurprijs gerelateerd aan de eveneens sterk gestegen waarde van het vastgoed en gaat die de draagkracht van huurders zoals hij, ver te boven.

Gedwongen volksverhuizingen

De gemeente Amsterdam hanteert voor nieuwbouwprojecten de regel 40/40/20, voor respectievelijk sociaal, middenhuur en vrijesector, waarbij de middenhuur voor een gelimiteerde periode wordt vastgelegd. Om gedwongen volks­verhuizingen, zoals nu op het Java-eiland, in de toekomst te voorkomen, zou het verstandig zijn de middenhuur voor altijd vast te leggen, zoals dat ook voor de sociale sector geldt.

Bij het invoeren van een dergelijke maatregel dreigen investeerders en beleggers hun interesse in Amsterdamse projecten te verliezen en op deze avond hebben de commerciële verhuurders dit ook duidelijk gemaakt. De gedane investeringen moeten natuurlijk wel renderen, omdat ook uit dat rendement bijvoorbeeld het pensioen van mijn gesprekspartner op het Java-eiland moet worden betaald.

Tegelijkertijd is er een groeiende markt van nieuwe huurders die zonder aarzelen bereid zijn voor meer dan 1500 euro of zelfs boven de 2000 euro de leegkomende appartementen van Bouwinvest te huren. Deze groep is kennelijk groter, dan die wordt bediend met de 20 procent in de nu nieuw te bouwen projecten.

Neoliberale tijden

Het is daarom de vraag, waarom er voor ­bestaande middenhuurprojecten, zoals die op het Java-eiland, niet opnieuw vaste, gematigde prijzen kunnen worden afgesproken in ruil voor het verruimen van het percentage vrijesector in projecten die door datzelfde Bouwinvest ook worden opgezet. Een dergelijke meer subtiele en beter doordachte systematiek in de afspraken tussen investeerders en gemeente zou de continuïteit van levensgeluk in Amsterdamse jonge buurten en woongemeenschappen bevorderen.

Een in neoliberale tijden gemakkelijk vergeten doelstelling verdient opnieuw op de eerste plaats te worden gezet: het menselijk geluk. 

Architect van het Java-Eiland Sjoerd Soeters. Beeld Rink Hof
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden