Max Pam en Paul BrillBeeld Artur Krynicki

Amerikanen zijn brave belastingbetalers

PlusPaul Brill en Max Pam

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: belastingmoraal en de moraal van de belastingdienst.

Grote fouten

Verschillende malen in mijn leven heb ik geprobeerd zelf mijn belastingpapieren in te vullen. Eerst als freelancer en later als zelfstandige zonder personeel (zzp’er), een bespottelijke benaming, want je noemt een vrijgezel ook niet een mzp’er – een mens zonder partner.

Het invullen bleek telkens geen sinecure. Geef mij een schaakprobleem, voor mijn part een mat in 23 zetten, en ik los het voor u op. Maar het invullen van de belastingpapieren, met al die boxen, aftrekposten, toelagen, balansen, cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen, is voor mij net een brug te ver. Vandaar dat ik jaarlijks een dikke duizend euro betaal aan een accountant, die mij vertelt hoeveel belasting ik moet betalen. En ik ben beslist niet de enige, getuige de enorme torens die de accountants­kantoren langs de snelweg hebben neergezet.

Mijn financiële kosten en baten zijn nog tamelijk eenvoudig. Ik vermoed dat veel gedupeerden van de toeslagenaffaire, die momenteel de Belastingdienst teistert, in een situatie verkeren die – naar complexiteit gemeten – niet eens zo heel veel verschilt van de mijne. Desondanks lukt het de Belastingdienst maar niet de gedupeerden gerust te stellen en te compenseren voor de onrechtvaardigheden die zij moesten ondergaan.

Ongetwijfeld zijn er van de kant van de Belastingdienst onvermogen en misschien wel kwaadwilligheid in het spel, maar het feit dat het allemaal zo lang duurt, duidt er in de eerste plaats op dat het hele systeem verschrikkelijk ingewikkeld en onoverzichtelijk is. Ik ben maar een leek als het om organisatiestructuren gaat, maar ik vraag me af of je er bent als je de Belastingdienst in drieën opknipt. Is dat geen cosmetische exercitie en ligt de kern van het probleem niet bij het hele fiscale systeem? Je hoeft maar te kijken naar al die koopkrachtplaatjes, waar Nederlandse regeringen zo dol op zijn, om te beseffen dat wij hier te maken hebben met een reus op lemen voeten. Een beetje hier eraf en een beetje daar erbij, zodat de gemiddelde Nederlander er helemaal aan het eind van de streep 0,2 procent op vooruitgaat – mij lijkt dat een manier van denken die op den duur wel tot ongelukken moet leiden.

Afgelopen week werd door de commissie-Borstlap – kan het Hollandser? – ‘een totale hervorming van het sociaal stelsel’ voorgesteld. In ons land pakken wij dat soort problemen graag groots aan. Hoe vaak is bijvoorbeeld niet ons onderwijssysteem op de schop gegaan? Nu is Paul Rosenmöller weer bezig de boel overhoop te halen. In beide gevallen houd ik mijn hart vast. “Grote mannen maken grote fouten,” heeft Napoleon eens gezegd. Dat geldt zeker ook voor grote organisaties met grootse plannen.

Max Pam

Koele cijfers

In geen enkel land is de belastingdienst een populaire instantie, maar nergens lijkt de argwaan ertegen zo groot als in de Verenigde Staten. Post van de Internal Revenue Service (IRS) wordt er nog meer gevreesd dan de welbekende blauwe enveloppen bij ons in Nederland.

De IRS doet ook geen moeite om zich een gezelliger imago aan te meten. Ik ken geen tv-spotje waarin de Amerikaanse belastingdienst zich laat voorstaan op zijn klantvriendelijkheid. Je moet trouwens niet de Amerikanen de kost willen geven die de IRS zien als een socialistisch gedrocht; of nog erger: als speerpunt in een campagne van duistere lieden, paladijnen van Rothschild en Soros, die de hele wereld willen beheersen.

Maar de koele cijfers vertellen een ander verhaal. Die laten zien dat verreweg de meeste Amerikanen brave belastingbetalers zijn. Vergelijkend onderzoek wijst zelfs uit dat het met de belastingmoraal in de VS beter is gesteld dan in veel Europese landen.

Naar schatting betaalt 82 procent van de Amerikanen vrijwillig en op tijd de verschuldigde inkomensbelasting. In Duitsland ligt dat percentage op 68, in Italië op 61. En dan praten we nog maar niet over Griekenland. Van Ingeborg Beugel moesten we denken dat de Griekse crisis praktisch helemaal de schuld van zwendelende oligarchen was, maar bij een kritische doorlichting van de belastinginning bleek dat het sjoemelen met de hoogte van je inkomen een ware volkssport was.

Bij het Amerikaanse cijfer past wel een kant­tekening: de belastingdruk is beduidend lager dan in Europa. En het verschilt ook weer per staat hoeveel je aan de overheid moet afdragen, want naast federale belasting is er ook staats­belasting. Staten waar de Democraten het voor het zeggen hebben, innen doorgaans meer belasting dan staten waar de Republikeinen de scepter zwaaien.

Er zijn zelfs staten, zoals Alaska, Florida en Texas, die zelf geen inkomensbelasting heffen. In zekere zin is dat een luchtspiegeling voor de burger, want de staat heeft natuurlijk toch inkomsten nodig, dus zijn de tarieven voor diensten en de heffingen op onroerend goed daar veel hoger.

In alle scenario’s is de infrastructuur vaak het kind van de rekening. Iedereen die weleens in de VS heeft rondgereden, weet hoe belabberd de conditie van het wegennet is.

Als correspondent in Washington had ik domicilie in de staat Maryland. Volgens sommige Amerikaanse kennissen een domme keuze: in het aangrenzende Virginia waren de belastingen een stuk lager. Maar vergeleken met Nederland was Maryland al een fiscaal eldorado. En de IRS maakte de dingen weliswaar niet leuker, maar bejegende me nooit als geheide oplichter.

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden