Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Amerika als lichtend baken van democratie: altijd al een sprookje

PlusJohan Fretz

De dag dat Donald Trump werd verkozen tot president van Amerika zeiden veel mensen dat het allemaal vast wel zou meevallen. Dat Trump, een man die zijn politieke carrière had gestoeld op niets meer dan tribalisme, racisme, seksisme, op de vernedering van anderen, het voordeel van de twijfel moest worden gegund. Wij hadden allang gezien dat we met een gevaarlijke clown te maken hadden en wisten dat deze clown nooit meer zou vertrekken, hoe bont hij het ook zou maken.

De meest essentiële eigenschap van clowns is dat je, wanneer ze de circuspiste eenmaal hebben betreden, niet meer van ze afkomt. Laat een clown toe in je persoonlijke ruimte en hij gaat nooit meer weg. Hij blijft je aankijken, met zo’n stomme geschminkte grijns op zijn bolle toet, roept herhaaldelijk uit het niets ‘Sapperdeflap!’ of ‘Adriaantje, we hebben de schat gevonden!’ en zuigt als een volleerde narcist alle zuurstof uit de ruimte.

De clown zet glimmende trots en manische vreugde in om zijn eigen tragiek en onvermogen te verhullen. Er zijn mensen die daarin trappen. Zij haten clowns ook, mensen die oprecht van clowns houden bestaan tenslotte niet, maar wat nu als je de clown niet als zodanig herkent? Als je geen clown ziet, maar een oprechte vriend, iemand die voor je opkomt. Geen boosaardige parodie op een leider, maar een ware verlosser.

Ja, ook al had Trump zich ontegenzeggelijk erger misdragen dan Richard Nixon ooit had gedurfd, ook al wist iedereen dat Hillary Clinton allang levend was gevild, wanneer ze het presidentschap had misbruikt om een bevriende natie onderzoek te laten doen naar een politieke tegenstander, de sekte die zich de Republikeinse partij noemt, zou president Trump blijven steunen tot hij ook het laatste beetje geloofwaardigheid van de Verenigde Staten met zijn grote clownsschoenen had stukgetrapt.

Zelfs nu het bewijs zich opstapelde, nu de Republikeinse havik John Bolton met eigen oren had gehoord hoe Trump de financiële steun aan Oekraïne bevroor zolang het weigerde Democraat Joe Biden te onderzoeken, zelfs nu deden de Republikeinen alsof hun neus bloedde. Getuigen oproepen, waarom zouden ze? Ze dansten er liever omheen, als brave Oempa Loempa’s, en het enige dat je ze moest nageven, was dat je zo duidelijk kon zien dat ze ergens diep van binnen nog een restje moreel besef bezaten. Je zag de schaamte, in hun lichaamstaal. Je zag ze spartelen en worstelen, terwijl ze de boterzachte verdediging van hun verlosser steeds weer moesten bijstellen om hem vrij te pleiten. Het was tegelijkertijd volkomen voorspelbaar en diep deprimerend. De president van Amerika stond boven de wet, in elk geval deze president. Dat was nu definitief bewezen. Amerika is geen rechtschapen democratie meer, maar een autocratie.

Nu de illusie van ‘the greatest nation on earth’ zo openlijk is doorgeprikt, kunnen de Amerikanen misschien eindelijk toegeven dat het altijd al een sprookje is geweest: Amerika als lichtend baken van democratie en rechtschapenheid. Een land waarin de hoogste rechters langs partijpolitieke lijnen worden benoemd voor het leven, een land dat onder het mom van vrijheid hele landen ongrondwettelijk plat bombardeert, een land waarin in lobbyisten en superrijken politici in hun zak hebben en met super-PAC’s de uitslagen van presidentsverkiezingen doen kantelen, zo’n land had misschien altijd al wel een toontje lager moeten zingen als het gaat om democratie. Het was al heel lang hoog tijd dat ze hun zelfbeeld daar een beetje zouden bijstellen. Misschien hadden ze een clown nodig om tot dat wrange inzicht te komen.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl.

Lees ook:
- Ik voel de bezeten drang om een woning te bezitten
- Een vrouw moet niet proberen leider van Amerika te worden
- Harry en Meghan omarmen de nieuwe wereld en zeggen de oude vaarwel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden