Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Als je elk woord een andere betekenis geeft, kan je zelfs leugens verkopen als waarheid

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Toen te veel mensen stierven werd de hemel uitgevonden.

Dan ging je niet echt dood. Sterker: je kwam in een fraaiere wereld terecht.

In feite was het van de bedenker een daad van mededogen.

Ik vroeg me weleens af: twijfelden de soldaten niet?

Dat zou niet verstandig zijn; als ze twijfelden, beseften ze onmiddellijk dat hun leven volkomen zinloos was.

De Grote Misdadige God in dit verhaal is een mens die de soldaten de dood instuurt; het is De God Poetin die heerst over leven en dood. Of je vecht, en je sterft, of je vecht niet en wij martelen je dood.

Er zijn geitenpaadjes: vluchten, verraden, onderduiken; aan de dood valt soms te ontsnappen.

Maar het maakt het bestaan op aarde absurd. Hoe kan één mens besluiten dat hij landgenoten wil offeren voor een groter rijk? En waarom luisteren soldaten naar hem. Trouw? Eer? Het zijn begrippen geworden – net als hemel, God en rechtvaardigheid – die onmiddellijk irritant waardeloos zijn geworden. Men reageert als een pavlovreactie op de klank en niet meer op de inhoud.

“En Zelenski dan? Hij hoeft zich toch niet te verdedigen?”

Nee, dan wacht hem ook een zekere dood.

Wat hij verdedigt inderdaad zijn waarden en normen en het behoud van cultuur.

En naar mijn mening beschermt hij vooral de waarde van de taal. Dat zouden wij ook moeten doen door nog meer achter hem te staan. En dat mag best kritisch.

Want Poetin maakt alles waardeloos met zijn oorlog. Dorpen, steden, een leven in Oekraïne. Met nepnieuws bedondert hij zijn eigen bevolking. Als je elk woord een andere betekenis geeft, kan je zelfs leugens verkopen als waarheid. En in die waarheid geloven.

‘In de waarheid geloven’ is eigenlijk een rare zin.

Als studenten discussieerden we vaak over de waarheid, God, vrede en oorlog. Ondertussen dronken we biertjes. Wij raakten beneveld, terwijl we meenden scherper te worden. Tot de taal net zo vloeibaar werd als ons bier en de woorden eveneens dronken raakten.

Een van ons geloofde in de doodstraf, de ander in het pacifisme, weer een ander in Karl Marx. Soms leken we gevangen te zitten in ons bierglas.

“Waar streden onze ouders in de oorlog voor? Waarom wilden ze blijven leven, terwijl wij hier vinden dat het leven zinloos is?”

“Omdat ze er ze er zelf zin aan wilden geven. Daar geloofden ze in!”

Zo dronken waren we toch niet.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden