Beeld Artur Krynicki

Als je arm bent, moet je naakt in de rivier spartelen

PlusJohan Fretz

Een vrouw in de bijstand kreeg een torenhoge boete, omdat ze jarenlang wekelijks een tas boodschappen van haar moeder kreeg. De rechtbank gaf de gemeente gelijk, want de terugvordering was conform de Participatiewet.

Op sociale media ontstak een volkswoede. Een VVD-lid vond het echter oneerlijk voor al die anderen in de bijstand, dat zij het zonder die extra boodschappen moesten stellen. Eerlijkheid als graadmeter, een fris geluid in een partij die al acht jaar officieel koploper is wat betreft integriteitsschandalen. De VVD’er meldde ook dat de Participatiewet uitzondering bood voor giften van de voedselbank.

De vraag waarom voedselbanken nodig zijn, als de bijstand hoog genoeg is om te overleven, kwam niet in hem op. Dat de planbureaus onlangs uitrekenden dat de armoede de komende jaren met een kwart zal toenemen, doet er niet toe. Dat daarbij het VVD-beleid om de bijstand tot 2035 verder te blijven verlagen als belangrijkste oorzaak werd genoemd, evenmin.

Voor de VVD is staatsgereguleerd sadisme ten aanzien van arme mensen een geloofsartikel. Als je arm bent, dan moet je naakt in de rivier spartelen en laten zien dat je net, maar dan ook echt nét, boven water kunt blijven. Als dat lukt, dan werpt de VVD je wat geld toe, zoals een groep voetbalhooligans muntjes naar arme bedelaars smijt. Maar als je ook maar een beetje hulp aanneemt van je omgeving, dan duwen ze je kopje onder. Het is belangrijk te beseffen dat de vernedering geen bijzaak is, maar het doel.

Toch staat de VVD niet alleen. Geert Wilders, die woedend reageerde op de boete, moedigde als gedoogpartner in Rutte I zelf een meedogenloze aanpak van uitkeringsfraude aan (waarbij fraude als begrip nogal devalueerde). En het was PvdA-staatssecretaris Jetta Klijnsma die in Rutte II verantwoordelijkheid was voor de invoering van de Participatiewet. Dezelfde Klijnsma die opperde dat ouderen hun pensioen maar moesten aanvullen met een eigen moestuintje. Telkens opnieuw wordt duidelijk hoe groot het verraad was dat de PvdA pleegde, door in 2012, kwartettend met haar idealen tot een coalitieakkoord te komen (letterlijk.

De formateurs ruilden kwartetkaartjes met idealen uit). Hun deelname aan Rutte II betekende onderwerping aan snoeihard rechts beleid, in ruil voor minimale verzachting ervan. Het verklaart waarom zoveel kiezers nog altijd niet bereid zijn ze te vergeven: de aangerichte schade is domweg nog te stevig verankerd in wetgeving en huidig beleid.

Natuurlijk wordt er, onder publieke druk, ‘opnieuw naar de bijstandszaak gekeken’. Grote kans dat de boete alsnog wordt kwijtgescholden. Maar ook dan mag de vrouw geen boodschappen meer ontvangen van naasten. Tenzij ze dat meldt, maar dan wordt ze alsnog gekort. Ze zal dus sowieso terugvallen op een inkomen waarvan vaststaat dat het mensen onder de armoedegrens duwt en dat, als het aan de VVD ligt, verder blijft dalen. Bovendien: met onze woede en morele verontwaardiging over telkens weer nieuwe afzonderlijke gevallen, schieten we weinig op. Dit land koos zelf voor de leiders die dit beleid belichamen. Hoogtijd dat de ­woede zich eens richt op het eigen stemgedrag.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden