Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Aleksej, Vladimir, Ivan en Ilja zijn de echte helden: zij betalen hun kritiek met hun vrijheid

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Blijven of weggaan. Dat was onder Russische journalisten het onderwerp in de eerste weken na de invasie op 24 februari.

Blijven lag voor de hand. Waar beter dan in eigen land kon je berichten over de oorlog. Met in die eerste dagen tienduizenden op straat leek er momentum voor aanhoudend verzet. Al snel werd duidelijk dat het Kremlin rücksichtslos ging optreden. De ene na de andere wet werd door de Doema gejaagd waardoor voor elk onafhankelijk woord zware straffen boven je hoofd hingen. De meeste journalisten en activisten trokken daaruit hun conclusies: ‘Vanuit een cel kunnen we geen stukken schrijven of protesten organiseren.’ Zij vluchtten – zoals ook het team van The Moscow Timeshet land uit.

Een kleine groep dapperen bleef. ‘Wat ook de gevolgen zijn – wij laten ons niet verjagen door Poetin,’ was en is hun standpunt. Aleksej Navalny zette de toon door vrijwillig terug te keren naar Moskou, nadat hij op het nippertje een vergiftiging door de FSB had overleefd. Recente foto’s laten een uitgemergelde man zien die in een koude isoleercel zit. De autoriteiten proberen hem te breken. Tot nu toe zonder succes, maar hoe lang houdt Navalny dit vol?

Journalist en Navalny-bondgenoot Vladimir Kara-Moerza vloog ook terug naar Rusland, nadat hij al twee keer door de FSB was vergiftigd. Hij sprak zich openlijk uit tegen de oorlog en werd in april prompt opgepakt. Kara-Moerza wordt nu beschuldigd van hoogverraad en wacht een gevangenisstraf van twintig jaar.

Ilja Jasjin stond deze week voor de ‘rechter’ in Moskou. Jasjin is een charismatische jonge politicus die de afgelopen jaren met veel succes actief was als gemeenteraadslid in Moskou.

Bij de laatste verkiezingen werd hij niet toegelaten tot de kieslijst. Jasjin bekritiseerde vanaf dag één de oorlog en zei dat Russische militairen schuldig zijn aan de massaslachting in Boetsja. Ook Jasjin werd gearresteerd. Hij hoorde afgelopen week negen jaar tegen zich eisen.

In zijn laatste woord aan de ‘rechtbank’ zei Jasjin: “Het is beter om tien jaar in de gevangenis te zitten dan vol schuldgevoel te zwijgen. Ik moet in Rusland blijven. Ik moet de waarheid spreken. Ik moet het bloedvergieten stoppen – tegen elke prijs.”

Om het treurige lijstje van deze week compleet te maken werd het hoger beroep van journalist en ex-collega Ivan Safranov verworpen. Safranov is de beste defensiejournalist van Rusland. Zijn stukken irriteerden de legerleiding en het Kremlin. Beschuldigd van ‘hoogverraad’ is Safranov nu voor twintig jaar op weg naar een strafkamp.

Jasjin en Safranov voegen zich bij een lange lijst minder bekende Russen die zich uitspraken tegen de oorlog en dat met hun vrijheid moesten bekopen. Ik begrijp goed de miljoenen Russen die de benen hebben genomen en van wie sommigen – zoals mijn Russische collega’s – vanuit een veilig buitenland het Russische publiek bestoken met onafhankelijke informatie. Misschien is dat effectiever dan als martelaar vele jaren de cel in te gaan. Maar Aleksej, Vladimir, Ivan en Ilja zijn de echte helden.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden